Ik wil de Kromme Beek aflopen die loopt van Hoekelum naar de Grift. Dit is nou niet echt wandelgebied, hoewel er wel roodwit doorheen gaat maar dat is meer om twee mooie stukken aan elkaar te koppelen. Ik ben dan ook benieuwd of het me lukt de beek te volgen door dit rechtverkavelde landbouwgebied en of het een beetje een leuke wandeling is.

Ik begin bij de sprengkop bij Hoekelum. Hoewel ik het nergens beschreven zie, is dit volgens mij de kop van de Kromme Beek.  Ik volg de spreng tot aan het kasteel en loop naar de weg, steek over, en loop verder door dezelfde droge spreng door een oud bosje tot aan de A12. Ik zie geen drup water in de beddingen, wel een drassige plek met pitrus. Hier ligt het viaduct van de toekomstige parklaan al klaar, volgens mij precies door het voormalige beekdal. Aan de andere kant van de A12 zoek ik dezelfde plek op en ja hoor, ook hier ligt de toekomstige parklaan precies in het lagere beekdal. Ik ga nog een keer heen weer op zoek naar een duiker voor mijn Kromme Beek, en zie wel een duiker onder de A12 die heel hoog ligt en volgens mij voor dieren is, maar niets voor water.

Aan de zuidkant zoek ik de Kromme Beek. Sloten genoeg maar welke is de beek zelf of is die ook weggeknutseld. Langs de Langschoterweg hebben de eerste huizen rechts van me duikers met mooi metselwerk over een brede droge sloot. Zou het de Kromme Beek zijn?  Alle sloten hier zijn waarschijnlijk onderdeel van de Kromme Beek, waar anders moet het water heen? Via het tunneltje bij het zwembad steek ik de Dreeslaan over.

In de eerste bocht na de tunnel komt van rechts de Kromme Beek tevoorschijn. Is hij via een duiker onder de A12 geleid? Ik loop terug en blijk een grasveld-met-jonge-boompjes op te kunnen vlakbij het tunneltje: dit moet de oude Kekke Steeg zijn. En daar ligt een grote vijver die de eigenaar vast niet gewild heeft en die al in 1752 op een kaart staat. Is dat de kwelplek van de Kromme Beek? Het schijnt een amfibieenpoel te zijn die geen relatie heeft met de beek. Even verder zie ik een duiker onder de Dreeslaan uitkomen, mijn Kromme Beek. Leuk hoor, mijn dag is weer goed.

Het land links en rechts van me is vlak en weids, maar aan de Kromme Steeg waar ik loop de Steeg langs de Kromme Beek, staan oude boerderijen en grote eiken op een langgerekte hogere rug. Onze voorouders wisten het wel: in de moerasdelta van Nederland kun je alleen wonen op zandruggen. In de Gelderse Vallei liggen vele zandruggen tussen zompig veen en onstabiele klei. Op de reliëfkaart van het AHN zie je prachtig dat die zandruggen twee aan twee de vorm hebben van parabolen. Paraboolduinen zijn door de wind gevormd en die kwam vroeger blijkbaar ook al meestal uit het westen. Terwijl het duin verschuift met de wind mee, blijven de buitenste uitlopers achter en ontstaat de vorm van de parabool.

Die uitlopers vormen lange zandruggen die lopen van oost naar west door de Gelderse Vallei. Op oude kaarten zijn ze prachtig te volgen, want alle oude wegen, dorpen en boerderijen liggen op die ruggen. Bewoonde duinen te midden van zompig veen en klei.

nergena-relief

In dit deel van de Gelderse Vallei liggen enkele paraboolduinen half over elkaar heen. Mooi toch! En onze voorvaders wisten precies hoe ze daar gebruik van konden maken.

Het is opvallend is dat de de Kromme Beek  vlak langs de zandrug loopt, want het zou logischer zijn als die door het diepste deel in het midden van de parabool zou kronkelen. Dat kan niet natuurlijk zijn! Waarschijnlijk hebben onze voorouders hier geknutseld en de natuurlijke waterloop verlegd zodat ze de weilanden in de broekontginningen in het lage midden van de parabool konden irrigeren. Vloeiweiden dus, een eeuwenoud irrigatiesysteem met name om te voorkomen dat gras bevriest.  Deze hele polder is volgens mij irigatiegebied , vloeiweides. De Bekenstichting beweert dat het natuurlijke meanders zijn, maar volgens mij is geen meter beek hier natuurlijk en is de beek verlegd toen het broek ontgonnen werd.

 

180402 fietsen Binnenveld (12)
De Kromme Beek foto: Greet

 

180402 fietsen Binnenveld (8)
foto: Greet

Ik loop verder over de Kromme Steeg precies op de grens van zand en broek. Rechts van me broekontginningen: rechte wegen, rechthoekige percelen weiland, maar duidelijk vierkanter dan veengebied. Drooggelegd moeras vol wilg en riet maar geen veen. Links van me is het een paar meter hoger: een zandrug met mais. De beek en de weg op de grens. (het lukt me niet echt om de beek lopend te volgen, dus ik probeer het nog een keer op de fiets zodat ik wat sneller heen en weer kan fietsen). Even verder het eerste kunstwerkje: een stuw.

IMG_20180404_165724.jpg
Sluis in de Kromme Beek. foto: Mathilde

Ik zoek steeds weer de punten waar de beek, die hier door de weilanden stroomt, wegen kruist. Hehe, de Grift. Op het fietspad ga ik links naar het zuiden. Al snel zie ik de monding van de Kromme Beek.

IMG_20180404_163648.jpg
De monding van de Kromme Beek in de Grift. Mathilde, 2018

Zo, eindpunt, wat nu? Gelukkig heb ik een fiets bij me.

Meer lezen?