Ik schreef bij mijn wandeling van Ede naar Reemst dat ik speciaal op zoek ging naar het doorbraakdal dat je oversteekt tussen Mossel en Reemst, zie het blauwe gat tussen Mossel en Reemst op deze reliëfkaart van het AHN.

2981 ahn
Doorbraakdal in de stuwwal van Reemst. AHN

Dit doorbraakdal is ontstaan doordat het ijsmeer in de Kom van Otterlo door zijn zelfgemaakte stuwwal heenbrak. Zoals je zo leuk op het strand na kunt doen: walletje maken, water erachter laten opkomen en op een gegeven moment breekt je walletje door. Nu is dit allemaal mul zand daar en elke regendruppel zakt direct weg en stroomt ondergronds de ene of de andere kant op. Ik heb dit gat de Ginkelsepoort genoemd, en ben benieuwd of het een oude naam heeft.

Nu groeit hier bos met heide ertussen, maar vroeger was dit heide en zand. De Stuwwal van Reemst en het gat daar dwars doorheen moeten vroeger goed zichtbaar zijn geweest. Is dit dal ingetekend op oude kaarten?  Ik ga op zoek in het digitale Gelderse Archief, en kassa! Ik vind een mooie kaart uit 1722, mijn dag is goed.

1538-Ginkelse Poort
Reemst in 1722 Elshoff, GA 0409-1538

Tussen Mossel en Reemst ligt een gat met daarin de tekst: t Leege Veldt, allemaal sandt. Aan weerszijden hiervan bergen: de Westerberg bij Reemst en de Kelderbergen aan Mosselse zijde. Mijn Ginkelsepoort!

Je maakt niet zomaar een kaart, zeker niet toendertijd: dus waarom is deze gemaakt? Ik zie een rode lijn als omtrek van een gebied met daarin ‘pollen’. Een pol is de voorloper van de grenspaal: je gooit wat heideplaggen op elkaar en je hebt een duidelijk markering van de grens, althans zolang het een kale heide of zandvlakte is en je van pol naar pol kunt kijken. Was het in een bos wat minder zichtbaar, dan werd op zo’n pol een grenspaal gezet. Deze kaart is gemaakt om het Reemsterveld, toen in bezit van Kasteel Rosendael, in kaart te brengen.

Ik heb zin om te puzzelen dus ik verdiep me in de tekst.

Geometrise Kaart van het Reemster Veld toebehoorende aan den H.W. gestrengen Heer L.A. Baron Tork Heer van Rosendaal &&& door mij onderschr de horisontale metinge gedaan, in den jaren 1722, groot bevonden 3101 Gld. morgen. B. Elshoff gesworen landmeter in Gelderland.

Niets over het doorbraakdal natuurlijk, dat was allemaal zand immers.