Je zou een schitterende ansichtkaart van Wageningen kunnen maken van deze kaart van vader en zoon Nicolaes en Isaac van Geelkercken uit 1635. De kerk, stadsmuren, huizen, de stadsgracht. Ik heb deze kaart al weken voor me liggen, en telkens geniet ik er zo van dat ik niet verder kom.

558-0012 kaart 16

De kaart is gemaakt in opdracht van het St Catharinae Gasthuis en het gaat om de diverse percelen die met groen en met letters zijn aangegeven. Maar die interesseren me niet, de rest is super interessant.

De windroos links staat een kwart slag gedraaid. Hij knoeit overigens nogal met het perspectief. Maar de tekeningetjes zijn geweldig. Op de dijk loopt een man met een schop. Onder het woord Den Nuij (Neude, Nude, Noda) een man met ossen en een ploeg. In de uiterwaarden drie koeien, de bovenste wordt net gemolken. Ook in de polders koeien en een paard.

Het wegenpatroon is nooit veranderd. De Dijk, de Afweg, de Haagsteeg, de Rijnsteeg: het ligt er allemaal nog net zo. De Weteringse Wal heet nu Nieuwe Kanaal. Over de Dijkgraaf een brug, dat is vast de voormalige Witte Brug over de Nergenase Beek. Aan de dijk de herberg, die is inmiddels weg maar heeft er lang gestaan: Hof van Gelderland.

Den Ouden Dam staat vaker op oude kaarten: ik heb ergens gelezen dat daar vroeger recht werd gesproken. Maar waarom heet die boerderij naar een oude dam? De sloten langs de Haagsteeg lopen inderdaad niet door naar de stad, maar buigen af naar het oosten naar de Dijkgraaf. Was dat echt een dam?

Wageningen 1635

Maar dan: de Stadsbrink staat erop! En als iets nou moderne stadsontwikkeling is, is dat wel de Stadsbrink met zijn zeventiger jaren flats en busstation in het midden. Dacht ik. Maar die bestond dus al in 1635.

Nog leuker is de 4Huijserbrink boven de Stadsbrink. Zo te zien lag die tussen de Dijkgraaf en de Weg naar Bennekom, ten oosten van De Brakel. Omdat het mijn theorie is dat in Nederland nooit iets verandert, ga ik op zoek. Dit stukje land in 1880 (topotijdreis):

wagenngen 1880

Niets veranderd! Of althans duidelijk herkenbaar. De vorm, de straten: in 240 jaar zijn er alleen een paar huisjes en straatjes bijgekomen. Zie het lege vijfhoekje met de huizen eromheen.

Tot 1950 is het goed te volgen:

Wageningen 1950

 

In 1960 is de 4Huijserbrink opgenomen in de nieuwbouw rond de oude stad, maar de vorm is er nog. Er is een straatje over de Brink en midden op de Brink is een school gebouwd.

Wageningen 1970

Dan komen de grote veranderingen. Wageningen wil mee met de vaart der tijd. Er moet een buitenwijk komen in de uiterwaarden, gronden worden aangekocht en er wordt alvast een vierbaansweg dwars door de stad gelegd. Tegen de tijd dat die in het centrum aankomt, is de toekomst gekanteld. Groen, water, een mooie omgeving zijn sindsdien de krachten van een stad. De uiterwaarden worden wild natuurgebied en de vierbaansweg stopt tegen een kapperszaak. Die kapperszaak is er nog steeds en de 4Huijserbrink ook. Alleen aan de zuidkant is er een bocht in de straat gelegd, anders paste de Olympiahal niet, de Buurtse Bocht.

wageningen 1980

Sindsdien is er niet veel veranderd. De 4Huijserbrink ligt onzichtbaar in de wijk. De oude Ireneschool en de nieuwe Bijenkorf liggen erop.  De straat aan de noordrand heet de Brinkerweg. Maar nu? De Olympiahal wordt weer afgebroken. De Ireneschool ook. Er verandert nu van alles in die buurt, ik zou het mooi vinden als de oude naam terugkomt.