Ik fiets in de koele vroege ochtend langs De Zijdvang van Wageningen. Een zijvang is een dijk haaks op een rivier. Zijvangen zijn ouder dan de bandijken waarmee wij nu ons beschermen tegen hoog rivierwater. Hier vertel ik daar meer over. Ik weet niet of De Wageningse Zijdvang ooit een dijk is geweest, of een afleidingskanaal was dat als zijvang functioneerde dus ook maar die naam kreeg. Als het ooit wel een dijk is geweest hebben ze die wel heel grondig opgeruimd, want zelfs op het AHN zie ik er niets meer van.

De Zijdvang stroomt door de Oude Nu en dat is geen romantisch wandelgebied, hoewel er wel een roodwit (Maarten van Rossumpad) en een klompenpad doorheen lopen. Het is eigenlijk een stukje Betuwe over de Rijn: oeverwallen, stroomruggen en komgronden met boomgaarden en weilanden. De Zijdvang watert de acht Nudepolders van Wageningen af op de Grift. Over de polders vertel ik hier meer. Het Utrechtse deel heeft een eigen wetering, de Weidijksloot.

Het eerste water van de Zijdvang is te vinden op het industrieterrein De Nude. Hier begint een naamloze sloot pal achter het afvalstation en de Gemeentewerf. Mooi watertje, niets mis mee, nu nog een naam: Nudebeek? Hij is zo’n 5 meter breed, wordt gevoed door kwelwater, en zelfs nu in deze barre droge zomer staat hij vol water.

IMG_20180728_082536.jpg

Hier kan Wageningen best meer van maken. In plaats van wandelaars de asfaltweg op te sturen, zou er prima een wandelpad door het gras langs de oever kunnen worden gemaakt onderlangs de Grebbedijk. Daar loop ik nu ook (volgens mij mag dat), en meer dan een gemaaid pad hoeft het niet te zijn.

Even verder gaat de Nudebeek met een duiker de Nudeparkafweg onderdoor op weg naar de Afweg. Ook dit is een mooie brede sloot zonder pad er langs. Jammer! De sloot verliest duidelijk water, want dit stuk staat veel droger dan het eerste stuk.

IMG_20180728_081852.jpg

Daarna loopt de sloot inspiratieloos verder langs de Afweg. Hier loopt roodwit langs, maar er is echt niets aan. De sloot staat nu helemaal droog.

Deze Nudebeek komt uit in de Zijdvang. Ik bekijk nu de rest van het bovenstroomse gebied, en dat is kleiner dan ik had verwacht. Na de eerste zijweg stroomt het water de andere kant op, weg van de Zijdvang naar de Weidijksloot. En dan besef ik ineens, dat hier de oude grens ligt tussen Gelderland en Utrecht. Al eerder was me opgevallen dat die naar het westen is opgeschoven, maar blijkbaar is de afwatering niet mee opgeschoven. Wow, er gaat nu zomaar Gelders water naar de Utrechtse Weidijksloot.

Terug naar de samenloop van de Nudebeek en de Zijdvang. Samen gaan ze met een heul onder de Provinciale Weg door. Volgens de legger van het waterschap is het een ronde duiker, maar vandaag staat de sloot droog en kan ik goed de gemetselde rechte zijmuurtjes zien. De foto is in de winter genomen, hierop zie je niets.

foto Zijdvang

De heul heeft helaas geen keermuren bij de ingangen, dus ik kan me de verwarring wel voorstellen. In de natte grond op de bodem zie ik dierensporen: de droge heul functioneert blijkbaar goed als ecotunnel. In de berm de mooie grenspaal tussen Utrecht en Gelderland.

Bij de Haarwal slaat de Zijdvang af naar de Grift / Valleikanaal. Op dit punt ben je kilometers ver van Wageningen, maar toch kun je vanaf hier de kerktoren zien op de Markt, terwijl die helemaal is ingebouwd. Je ziet het op de foto alleen met een vergrootglas (precies in het midden aan de horizon), maar in het veld is de toren supergoed te zien. Dit is een van de fraaiste zichtlijnen van Wageningen.

IMG_20180728_085003.jpg

Even verder, vlak voor de Grift, het enige kunstwerk in de Zijdvang: een kantelstuw.

IMG_20180728_084308.jpg

Je kunt die nu mooi bekijken, want beide kanten staan vrijwel droog. Over het niet-zo-degelijke bruggetje loop ik heen en weer. Een kantelstuw lijkt op de bak van een graafmachine, maar dan met open achterkant. Ja logisch, anders kan het water niet de bak instromen.  Op de kwartronde zijkanten zitten kettingen, en door middel van een tandrad kantel je de bak tot de gewenste hoogte. Dat heeft nu geen zin want de gewenste hoogte wordt lang niet gehaald. Aan de overkant de peilbuis en de peilschaal om de bovenstroomse waterstand te meten. Het water staat hier nu op 5,40 m, terwijl de Rijn op 6,00 meter staat.

IMG_20180728_084344.jpg

Voor de echte beginners staat erop hoe je de stuw in een beek moet plaatsen. De sticker zit er vast niet voor niets op, blijkbaar hebben zelfs waterschappen wel eens een stuw verkeerd om geplaatst. Ik neem aan dat achter het slotje (dit regent in, niet handig!) het tandrad en de imbussleutel zit.

IMG_20180728_084518.jpg

Ik denk dat de boeren bovenstrooms balen dat hier geen gemaal in de wetering zit. Dan had het waterschap water uit de Grift omhoog kunnen malen tot achter de stuw. Nog een paar van dit soort zomers en er komt vast een gemaal.

IMG_20180728_084712.jpg

Honderd meter verderop is de monding in de Grift vlak naast de brug. Hier staat wel water in de Zijdvang, maar dat is water van de Grift. Je ziet op de achtergrond de stuw in de droge wetering. Een paar dagen geleden was ik hier ook en toen sprongen er tientallen vissen boven het water uit. Maar ja, daarvoor moet je zelf even langs de Grift fietsen, want dat zie je toch niet op een foto. Zeker niet op een van mij.

De serie over de Wageningse Zijdvang:

  1. Wat is een zijvang
  2. De Zijdvang in 1664
  3. Langs de Zijdvang