Ik vind het een ideale wandeling voor een koude zonnige dag: door Het Binnenveld van Hoekelum naar de Grebbe, van het onder de A12 verdwenen dorp Hoekelum naar het in puin geschoten verdwenen dorp onderaan de Grebbeberg. De tocht steekt de Gelderse Vallei over, niet het meest romantische wandelgebied. Het is een traject rood-wit en zie ook diverse klompenpaden. Maar wat zie ik nu eigenlijk onderweg? Waar loop ik? Landschap lezen!

Vanaf de bushalte bij Hoekelum loop ik het bos van Hoekelum in en kom uit bij de sprengkop. Ik volg de spreng tot aan het kasteel, steek de weg over, loop door het bosje aan de andere kant verder langs een gegraven spreng (dezelfde??) en steek bij de tussenbrug de A12 over. Links van me oud boerenland: het oude klein-Hoekelum, volledig stuk gemaakt door de A12. Zonde is dat toch. Ja tot ik zelf een eind wil rijden, dan maak ik natuurlijk graag gebruik van snelwegen.

Rechts van me de Gelderse Vallei, een glaciaal bekken. Hier lag in de voorlaatste ijstijd het ijs dat aan beide kanten de stuwwallen heeft opgeduwd. Het ijs was minstens 200 meter dik, nou daar is niets van over.

glaciaal dal stuwwal tekening 1
tekening Mathilde 2017

 

Dat het ijs via de Gelderse Vallei, die toen uiteraard nog geen vallei omringd door stuwwallen was, oprukte, is geen toeval. Het was daarvoor al een lager gebied, een verlengde van de laagte door het IJsselmeer zeg maar, misschien wel een oude loop van de Maas. Het ijs blokkeerde die route en de Maas kon niet anders dan een andere uitgang zoeken, naar het westen, onder het ijs langs. En zo stroomt de Maas nu nog.

Op de bodem van de Gelderse Vallei, 150 meter diep, ligt keileem. Het verschil tussen de toppen van de stuwwallen en de bodem van het dal vlak na het smelten van het ijs moet honderden meters geweest zijn, en zou nu nog imponerend zijn ware het niet dat een dikke laag zand, klei en veen de Gelderse Vallei heeft opgevuld.

De Bovenbuurtseweg is de grens van het oude polderdistrict van Wageningen en Bennenkom Dit is de zevende polder. De route steekt de grote weg over bij de Halderbrink. Hier begint de Nergenase Beek als een smalle sloot met oude knotwilgen er langs. Ik geniet van de wortels van de knotwilgen die wel heel goed de slootkanten vasthouden. Even verder stroomt de beek rechtdoor waar ik rechtsaf moet. Ik loop nu op de Laage Steeg, de grens tussen de zevende en zesde polder. Even verder een bocht naar links en dan ga ik echt de Vallei in. Het land links en rechts is vlak en weids, maar ik loop over een hogere rug, de Kromme Steeg, langs de Kromme Beek tussen twee rijen oude eiken door. Het is niet logisch dat de beek langs de zandrug stroomt: natuurlijkerwijze had hij verder in het noorden waar het lager is moeten stromen. Dit is volgens mij een oud vloeiweidegebied en hier schrijf ik daar meer over aan de hand van een kaart waar het vloeiweidesysteem volgens mij op staat. Volgens mij is dit een nieuwe vondst.

Het Harnsedijkje is de grens tussen de zesde en vijfde polder en even verder kom ik bij de Dijkgraaf die de vijfde tot en met de achtste polder afwatert richting de gracht van Wageningen en ga daar links. Op de Dijkgraaf loop ik dus tussen de vier Bovendijkgraafse polders en de vier Benedendijkgraafse polders door. Die laatste wateren af op het Nieuwe Kanaal. Het land wordt leger en kaler. Ik voel me klein worden, maar het is wel saai wandelen. Ik volg de nieuwe roodwit. Op de hoek van de Dickenesweg een schuur van het waterschap vanuit de tijd dat de polders nog belangrijk waren. Op de Rijnsteeg loop ik tussen de vierde en derde polder en ga ik bovendien de grens over tussen Bennekom en Wageningen. De Slagsteeg is de grens tussen de derde en tweede polder en de Veensteeg tussen de tweede en eerste polder.

binnenveld kaart topo
Mathilde, 2018

Ik steek bij de fietsbrug de Grift over, het kanaal dat onder andere de gracht van Amersfoort van vers water voorziet, en ga linksaf over het fietspad langs het kanaal.

Rechts voor me de Grebbeberg. Links de hoge studentenflats van Wageningen en daarachter de hoogte van de Wageningse Berg en de Belmonteflats. De Wageningse Berg en de Grebbeberg vormen samen een smalle poort bij de ingang van de Gelderse Vallei: de Valleipoort (die naam heb ik zelf bedacht). Na het Saalien, waarin de stuwwallen en het glaciale bekken zijn ontstaan, liep de heuvelrij door ver de Betuwe in. De Rijn heeft de punt afgeslepen tot de huidige brede poort ontstond. Dus daarom ligt de Rijn hoger dan de Gelderse Vallei en daarom is de Grebbedijk zo cruciaal: die beschermt de lager liggende Vallei tegen het winterwater van de Rijn.

stuwwal tekening 2
tekening Mathilde, 2017

Bij de brug bij de Haarweg de monding van de Zijdvang. Uiteindelijk kom ik uit bij de Grebbeberg waar rood-wit naar rechts gaat, maar ik loop naar de weg en pak de bus terug naar huis.

Meer lezen:

Advertenties