Deel drie over de boeiende kaart van Nicolaes van Geelkercken van Het Binnenveld.

Op de kaart valt Veenedal op met lange rijen huisjes langs turfvaarten die samenkomen bij de Swaluwstaart. Die is nog herkenbaar in het stratenpatroon bij het winkelcentrum, maar de vaarten zijn gedempt. Vandaar dat de straten in het centrum van Veenendaal zo breed zijn: het waren vaarten met aan weerszijden een jaagpad. Zo te zien was Veenendaal echt een wereldcentrum, zeker vergeleken met het minidorpje Eede

Die zwaluwstaart is een geweldig herkenningspunt op oude kaarten van de Gelderse Vallei en het Binnenveld. Het is al meermalen voorgekomen dat ik scrollde door oude kaarten die net zo goed het achterland van Leningrad of Denemarken zouden kunnen weergeven, en dat ik dan ineens blij iets herkende: Veenendaal!!

De Kerkenwijck ligt er al, en ja hoor, de kerk staat er al op. Daar vlakbij de molen op de hoogte bij de Molenstraat en De Terp. Het oudste stukje Veenendaal is er nog, hoewel Veenendalers wel een naam hebben op het gebied van slopen en opnieuw beginnen.

gelderse vallei 1655 kaart 16

Een van de poten bij de zwaluwstaart gaat naar Utrecht, toen Sticht. De tweede poot noemt hij Gelderse veenen ende Grijfft. Daartussen liggen de Munckenvenen. Monniken in Veenendaal?

De grift naar de Gelderse Venen is nu de weg naar de Klomp, maar de grift is veel korter dan ik dacht en stopt bij de Edese Buurtsteeg. Die is vanaf de Buurtlaan-west in Veenendaal tot aan de Horsterweg in Ede als kaarsrechte lijn (doorbroken door nogal wat obstakels zoals snelwegen en spoorlijnen) nog altijd te volgen.

buurtsteeg

Het is duidelijk dat de ontwatering die was verstoord door de Slaperdijk de aanleiding was voor het tekenen van de kaart. En dan met name voor Veenendaal en de Doesburgse polder. Ik ga de tekst ontcijferen:

Wat een topkaart is dit toch.

Mijn boek ‘Water in het Binnenveld’ gaat over de watergeschiedenis van het Binnenveld en staat vol kaarten en foto’s die het verhaal verduidelijken. Inclusief een wandelroute, fietsroute en wensroute.