Dit is een detail van de kaart van Bernard Kempinck uit 1616. (Hier het deel over de teksten linksboven)

heelsum

We zien Helshem, nu Heelsum. Wat herkennen we nu nog van deze kaart? Best veel eigenlijk, alleen ligt er nu een A50 net naast de kerk.

Om met die kerk te beginnen: Bernard tekent geen spitse toren. De kerk lijkt in niets op wat er nu staat eerlijk gezegd. Ok, de voorkant is links, de achterkant is rechts, hij is van steen en heeft ramen. Hij tekent ook niet de steilrand, raar eigenlijk: als iets daar opvallend is is het wel de steilrand.

Capture
Justine Everts – Van Meurs, 1846. Gelders Archief 1551-1483-0015

Justine heeft de kerk in 1846 getekend vanaf het noordoosten: ze kijkt achter de kerk over de uiterwaard en de Heelsummerbeek. Ze tekent een steilrand met de kerk erop en daarnaast een dal. Dat is het dal van de weg die Bernard in 1616 wel tekent: de weg van Oosterbeek naar Heelsum. Een door eeuwenlang gebruik uitgesleten holle weg. Die weg is weg.

Links tekent Bernard het Helsummer Broeck: dat is het natte dal van de Heelsummerbeek dat overloop in de uiterwaarden. De beek geeft hij aan met een stippellijntje. Rechts schrijft hij drie keer Helsummer Enck: dat zijn de hoge bouwlanden op de sandr (dit is geen stuwwal).

Op de uitsnede zie ik drie huizen. Ten westen van de kerk ligt het huis Jan Janssens Cloosters hoffstede te Renkums. Ten zuiden van de kerk twee huizen: Helsummer Dorp offe Buertte. Nou is dit een uitsnede, maar ook op de grote kaart staan hier niet meer huizen: groot was het dorp niet. Aan de beek een watermolen: Den benedensten pappijer moullen.

Dan de wegen: vaak is het wegenpatroon na honderden jaren nog goed herkenbaar. Dus ik maak een uitsnede uit topotijdreis van ongeveer hetzelfde gebied van voor de aanleg van de A50:

Capture

Het wegenpatroon is inderdaad 300 jaar na Kempinck goed herkenbaar. Ik had ook de kaart van 1955 kunnen nemen. Maar dan wordt de A50 ingetekend:

Capture

Wat een agressie straalt zo’n ingetekende weg uit. Ik vind het nog afgrijselijker eruitzien dan als het er allemaal ligt zoals ik het inmiddels gewend ben:

Capture

Jammer, het zou anders een supermooi plekje zijn geweest. Ach dat is het nog steeds.

 

Advertenties