Nog een kaart van de polder van Doesburg ten noorden van Ede. Met kleurtjes en met tekst. De kaart lijkt niet compleet. Hij is gemaakt door Nicolaes van Geelkercken, maar niet te vinden onder zijn naam bij het Gelders Archief, omdat hij hier zijn naam als Geelkerck spelt. Archivarissen zijn heel precies en nemen zo’n spelfout gewoon over. Lastig hoor, maar ik heb hem en jij nu ook.

5476-1665-79

Als je de link volgt, kun je inzoomen en met me meekijken. De kaart lijkt superduidelijk. Ik leg hem dus argeloos op de huidige topografische kaart, maar zo eenvoudig is het niet. ik pak de topokaart van 1854 erbij en teken de wegen, kades en waters na. Let op: op de kaart is het noorden rechts, op de topokaart hieronder is het noorden boven.

 

Het eerste wat opvalt is dat er niets klopt van de afstanden en hoeken. Nicolaes van Geelkercken tekent het gebied van Dousburgh als een keurige rechthoek met verhouding 3:4. Op de topokaart is het ten eerste geen rechthoek en ten tweede veel langgerekter.

Capture

Zit ik wel goed? Heb ik voldoende aanknopingspunten voor de omtrek? Jazeker, de omtrek klopt volgens mij (hoewel het westelijke stuk niet door wegen wordt begrensd maar door sloten, dus dat is een beetje vaag, vandaar de gele schetslijnen):

  • de grens in het westen is de Slaperdijk en dat is ook de grens tussen Utrecht en Gelderland.
  • de grens in het noorden is de Goorsteeg, en dat was lange tijd de grens tussen de gemeenten Lunteren en Doesburg.
  • in het oosten geeft Nicolaes geen grens (Doesburg bezit op de heuvels ook heide en bos), maar een goed aanknopingspunt is de nog steeds bestaande Doesburgermolen langs de Hoge Wegh.
  • de grens in het zuiden is de Doesburgerdijk, en dat is de grens tussen Doesburg en Ede.

Het gebied van Doesburg is volgens de topokaart in drie delen verdeeld. Van west naar oost het Achterveen, het Doesburgerveen en de Doesburgerpolder. Van Geelkercken gooit de venen op een hoop en maakt er een vierkant van, en maakt ook van de polder een vierkant. Duidelijke kenmerken zijn de grens tussen polder en veen die loopt van het Goor bij de hoek in de Goorsteeg naar het zuiden (langs de Meijkade), en dan even ten oosten daarvan het Doesburgerschut met de wetering. Tenslotte tekent hij midden door het grote veen Esveldsweg met de typische bocht bij de Goorsteeg. Inmiddels is Esveldsweg uitgegroeid tot de Hoofdweg dwars door Ederveen. In de tijd van Nicolaes liep die nog niet door: alleen aan de noordkant en zuidkant loopt een weg. In het zuiden tekent Nicolaes een rij huisjes: nu ligt hier De Klomp.

Een volgende keer meer over deze boeiende kaart.