Ten zuiden van de stuwwal van Reemst ligt een dal. Het lijkt op een droogdal zoals er zovele liggen aan de oostkant van het Renkums Beekdal. Zie de volgende uitsnede van het AHN: van zuid naar noord zie je hier het Fluitersdel of Fluitersmaetsedel (dat loopt dwars door Renkum), het Hartensedel, het Quadenoordsedel, het Turfdel bij het spoor en daarboven ligt nog het Paelbergdel bij de A-12.

IMG-0313
R = de Renkumsebeek (eigenlijk Hartensebeek), H = de Heelsumsebeek. De droogdellen van Z naar N: F = Fluitersdel, H = Hartensedel, Q = Quadenoordsedel, T = Turfdel. AHN, bewerking Mathilde

In navolging van deze oude namen, noem ik andere droge dalen voortaan ook een del. Een del is ontstaan in de laatste ijstijd. De winters waren lang en koud met veel sneeuw en bevroren grond. In het voorjaar smolt de sneeuw en het bovenste laagje van de grond: dit laagje spoelde met de sneeuw mee naar beneden. Jaar in jaar uit: een dalletje wordt een dal. Nu liggen deze dalen droog, want het is geen logische plek voor een beek. Er ligt namelijk niet perse een bron in de kop van een del. Dit soort dalen, waarbij de droogte dus niks met verdroogde beekbeddingen, verlaging van waterstanden of onze grote wateronttrekkingen te maken heeft, noem ik dus voortaan een del.

Ten noorden van het Paelbergdel zijn de dellen minder mooi zichtbaar. Er ligt er eentje net ten zuiden van de Arnhemseweg, maar voorlopig zet ik daar nog even een vraagteken. Plankenwambuisdel lijkt me een mooie naam.

IMG-0314 ahn Ede Renkum
Onderin bij het spoor het Turfdel, bij de A-12 het Paelbergdel. Het lijkt of er bij de Arnhemseweg onder het zand ook een del ligt. Onder de stuwwal van Reemst een naamloos del dat ik de naam Reemsterdel geef. Bron AHN, bewerking Mathilde

Ten zuiden van de stuwwal van Reemst ligt er ook een. Het begint ten zuidoosten van Oud-Reemst, en eindigt ten zuiden van Nieuw-Reemst in het niets. Het gaat in de richting van het Renkums Beekdal, maar komt daar niet aan. Ik vraag me af of daar de sneeuw in de ondergrond is gezakt? Nee dan had ik daar een laagte verwacht, een soort verdwijngat. Ik denk dat dit met de zandverstuivingen heeft te maken: het del is overstoven en liep voor de zandverstuiving wel door naar het Renkums Beekdal. Ik maak een hoogteprofiel op het AHN om mijn theorie te testen:

IMG-0316 ahn ede
Hoogteprofiel van het Reemsterdel. Bron AHN, bewerking Mathilde

Nou moe, zo goed kloppen plaatjes meestal niet. Het del loopt gewoon door, er ligt alleen een beetje zand in de weg bij de Zuid-Westhoek van Nieuw Reemst. Weer wat ontdekt.

ps: het hoogteprofiel ligt net zoals in het veld, dus rechts is oost. Ik kan daar niet zo goed tegen: ik wil dat water van links naar rechts stroomt. Maar goed, hier stroomt dus geen water, dit is een droog del immers. En ik vermoed dat jij dit beter leesbaar vindt. Klopt dat?

Meer over Reemst