We gaan op zoek naar de grens tussen Ginkel en Hindekamp.

kaart 17 Geelkercken
GA 5436-1661-70

Eerder heb ik al de kaart van Van Geelkercken over de huidige topografische kaart gelegd. Maar een paar dingen zitten ons niet lekker:

  • De percelen in De Ginkel heeft Van Geelkercken heel precies getekend, maar komen niet overeen met de huidige topografische kaart. Dat lijkt logisch omdat er 370 jaar tussen zit, maar waarom zou je een perceel wijzigen? Dus ik kijk ook eens op de kaart uit 1850.
  • De NWhoek tekent Nicolaes als een halfrond veld. Op de huidige kaart ligt een veld dat daar perfect mee overeenkomt. Zou dat in te passen zijn?
  • De wervelstruik: Geert heeft uitgezocht dat de wervelstruik inderdaad een wilg is: lange tijd was wervelstruik een volksnaam voor waterwilg. Staat die er nog?
  • Het Hooge Zand: ik beweer dan wel dat dit de rand van de stuwwal is, maar het hoogteverschil is niet meer dan 2 meter. In dit gebied vol duinen is het raar om dat Het Hooge Zand te noemen.
kaart 20 Ede topo

Over het algemeen zien we op het AHN meer dan in het veld, maar fietsen is leuk, het is mooi weer, en onderweg kom je altijd nieuwe dingen tegen. Je ziet het pas als je het doorhebt, zei Cruijff, en dat is zo waar. Met frisse blik kijken we naar de dingen om ons heen. We zijn hier zo vaak geweest, zien we iets nieuws?

Ik probeer de kaart nogmaals in te tekenen op de topokaart van 1850, en ik raak in verwarring. De halfronde percelen in de NWhoek van de Hindekamp blijken midden in de natte vles te liggen: is het voorstelbaar dat die later nat zijn geworden en zijn verlaten? Ik denk het niet; ik denk dat de boerderijen in 1850 en in 1652 op dezelfde plek liggen. Ik teken de boerderijen in zoals ze nu liggen, maar ik voeg toch een verlaten Hindekamp toe op de plek die Nicolaes aangeeft in 1653. Niet dat ik enig bewijs heb: ik zie geen sporen op het AHN, en daar blijft weinig verborgen. Ook de Ginkelse Graaf teken ik in. Aannemende dat de Hindekamp is verplaatst, kom ik tot dit:

image_f5ad956e-e072-442b-ba2b-814096cbef25.img_0329

Vrijwel hetzelfde als de kaart van Nicolaes dus.  In 1850 was het nog steeds natte boel daar: de twee waetervlei die Nicolaes van Geelkercken intekent, liggen er nog net zo. Nu zijn het keurige waterplassen, weilanden en de verlengde Ginkelse Graaf. Op het AHN zie ik dat het kwartronde veld hoger ligt dan de vles. Het zou best kunnen dus dat daar een huis heeft gestaan.

In dat geval zijn die percelen pas na de kaart van Van Geelkercken zo nat zijn geworden dat ze zijn opgegeven. Dat kan overigens wel hoor: de zandverstuivingen hebben hier hard huisgehouden. Het kan zijn dat De Ginkel oorspronkelijk afwaterde richting de Renkumse Beek, maar dat het dal is overstoven en dat daarmee het kwelwater dat in de Ginkel naar boven komt, en wat natuurlijk ook de aanleiding is geweest om hier deze ontginning te beginnen, nergens meer heen kon. Dit is volgens mijn zelfbedachte theorie ook in Het Lage Veld bij Mossel gebeurd. Als een lezer weet dat de boerderij Hindekamp vroeger vlakbij de Kreelseplas heeft gelegen, lees ik het graag.

Ik geef toe dat dit een stuk is voor insiders, sorry guys.

Bij de Heibloemplas, in 1850 nog een natte vles, zoeken we de grensweg op.

foto Ede
De grens tussen Ginkel en Hindekamp. foto Mathilde

Links naast de weg ligt een mooie wal met oude hakhouteiken erop. Ik ben overtuigd dat deze grens goed is.

We gaan op zoek naar de plek van de wervelstruik naast de weg van Mossel naar Renkum naast Het Hooge Zand. We kunnen er met de fiets net niet komen, we komen tot aan de kruising waar de weg naar Mossel gelegen moet hebben. Maar het ziet er verderop net zo uit als op de foto: iets verder dan de koe rechts moeten we zijn. Helaas houdt daar onze weg op. Even later begint inderdaad de stuwwal en er liggen wat lage duinen.

Op de kaart van 1850 ligt hier de grens tussen droog en nat. Dus dit bos op de foto was in 1850 nog moeras, en daardoorheen lag deze wal met eikenhakhout erop. De wilg stond aan de rand van het moeras, bij de wilg begon het droge land, Het Hooge Zand dus. Ja hoor, dit lijkt me uiterst logisch.

Geert heeft in de Heukels van 1909 een wervelstruik gevonden: waterwilg, Salix capraea:

Behalve waterwilg wordt deze wilgensoort ook tweebast, werfhout, wervel genoemd (aldus Heukels in 1909).

Volgens Heukels uit 1909 groeit die niet alleen op vochtige gronden.

Er is alleen geen spoor van een wilg of zijn kleinkinderen. We zien alleen dennen en berken en eikenhakhout op de wal naast onze weg. Weg waterwilg. Maar ik ga nog een keer kijken zonder fiets, want we zijn niet op DE plek geweest. Niet omdat die koe daar staat, maar omdat we nog 100 meter verder moeten en daar is geen koe maar ook geen weg meer.

Tenslotte komen we bij de grenspaal tussen Reemst, Ginkel en Hindekamp:

IMG_20190923_145957
foto Mathilde

Die is wel van gewapend beton. Misschien een nieuw paal op een oude pol, ter herinnering aan vervlogen tijden? Dan is het een mooi initiatief, ik ben dol op grenspalen. Maar een informatiebordje ernaast zou wel handig zijn. Ede, lezen jullie mee?