Eerder heb ik de grens tussen Ginkel en Hindekamp bekeken aan de hand van deze kaart van Van Geelkercken. Daarbij kreeg ik twijfel over de ligging van de oude boerderij de Hindekamp: bij bestudering van de kaart, het AHN, topografische kaarten en het veld, leek het wel of de oude boerderij verplaatst was. Maar ik kon hier geen literatuur over vinden.

kaart 17 Geelkercken
GA 5436-1661-70

Van Geelkercken heeft nog een kaart van deze grens gemaakt in 1653, die is gekopieerd door J.G. Berger in 1768. 105 jaar later dus, maar blijkbaar was de kaart nog actueel. De originele kan ik niet vinden, maar de kopie van Berger ligt in het Gelders Archief. Dit keer tekent Nicolaes gedetailleerd de grens in de omgeving van de landbouwenclave van De Ginkel. Ik ben benieuwd of deze kaart duidelijkheid verschaft.

1571 kaart 18
GA 0409-1571

De schaal lijkt nergens op: de Ginkel is veel te groot, en de afstand tot Nieuw-Reemst veel te klein getekend. Blijkbaar kon het Nicolaes niet schelen dat de schaal buiten de Ginckel niet klopte, De Ginckel zelf moest er mooi op. Waarom? Het is altijd interessant de reden van een kaart te weten, daar haal je veel informatie uit: dat bepaalt vaak wat zorgvuldig en wat minder zorgvuldig is getekend. Tussen wie was er ruzie? Waar ging de kaart over? Wie was de opdrachtgever? Informatie hierover haal ik vaak uit het bijbehorend processtuk, maar dat zit hier niet bij. Ik hoop dat de tekst op de kaart zelf informatief is. Eerst maar eens de kaart zelf bestuderen.

Ik zie drie boerderijen: Groot Ginkel, Hindekamp, Nieuw Reemst, plus een schaapskooi (links). Groot Ginkel ligt bij een driehoekig veld, ten westen daarvan ligt de grens tussen Ginkel en Ede, maar aan de andere kant van de grens ligt een perceel in Ede dat bij Groot Ginkel hoort. Deze twee velden liggen er nu nog net zo, de boerderij Groot Ginkel is nu het centrum van Natuurmonumenten. de schaapskooi en Nieuw Reemst liggen er ook nog, maar De Hindekamp ligt nu ergens anders.

De boerderij De Hindekamp tekent Nicolaes op een kwartrondveld dat hij ‘Oude Hindekamp’ noemt. Wow, pleit dit voor mijn hypothese dat de Hindekamp verplaatst is naar hoger droger zand? Langs het kwartronde veld een duinenrij, en dan twee rechthoekige velden en dan weer duinen.

De grens rond Ginckel tekent Nicolaes (Berger) met rood. Ik volg de grens en begin links onderin in heetland (heide) en kom al snel bij een vaargat. Een vaargat? Was De Ginckel een soort Giethoorn? Bij het vaargat staat de letter A: even de tekst lezen bij A:

A is een vaargat daar Ginckel en Eede scheijdt.

Daar schiet ik weinig mee op. Is een vaargat een opening om doorheen te varen of doorheen te fahren? Ik houd het op het tweede.

Wie vanaf het heetland door het vaargat fahrt komt in het Ginckelse onlandt of waterachtige grondt. De grens gaat hier rechtdoor naar halverwege het kwartronde veld wat Nicolaes hier ‘ouden Hinderkamp’ noemt. Dit sterkt mijn vermoeden dat de Hindekamp eerst hier lag en later verplaatst is naar de hoge droge grond waar het nu ligt. Dus dat het onland steeds natter is geworden. Dus dat mijn hypothese dat de zandverstuivingen de afvoer van de Ginckel naar het Renkums Beekdal heeft verstoord, best wel eens waar zou kunnen zijn.

Op de hoek ligt punt B:

B dese scheijding soude laaken tot op den helfft van den ouden hinderkamp.

Ik loop met mijn vinger op de kaart verder langs de grens langs de oude Hinderkamp. Links van me enkele bultjes, duinen vermoed ik. Kan ik die op het AHN terugvinden? Er ligt hier een gigantisch fraaie duinenrij op de grens tussen het huidige landbouwveld en het bos. Kan dit het zijn, misschien een beetje verder naar het oosten verstoven en in het bos blijven hangen? Andere duinen, meer naar het westen, zie ik niet.

Ik denk nu aan een andere reden voor het natter worden van het kwartronde veld: Niet de zandverstuivingen op de Ginkelse Heide die de afvoer van dit onland naar het Renkums Beekdal onmogelijk maakten, maar de Hindekamp zelf zou verstoven kunnen zijn. Dan ligt de bovengrond van de akker nu in het fraaie duin dat tegen de bosrand aan ligt. Dan is de akker verstoven tot aan het grondwater. Wat voor deze hypothese pleit, is dat Nicolaes (Berger) duinen tekent op het veld: in zijn tijd was de verstuiving blijkbaar in volle gang. Deze duinen zijn nu echt weg, en op oude topografische kaarten, van voor de drooglegging, staat het kwartronde veld als moeras getekend. Klinkt logisch.

Verder met de grens langs De Ginkel, ik ‘loop’ nog steeds langs de Oude Hinderkamp.

De weg splitst zich in een oude voorlanderweg achter de houtwal over het veld en de grotere gemeenen weg. Beide komen bij een Heck uit, punt C:

C: vervoglt tot t Hecken t welk die van Ginckel toe komt te hangen; t welke die van den Hinderkamp hebben afgeworppen;  en onlangs een niuw heck in de platse gehangen; het welk die Ginckelsen, in mijn tegenwordigheit hebben afgesmeeten.

Leuk zo’n schrijffout, vervoglt ipv vervolgt. Het waren kaartenmakers, geen schrijvers. De grens maakt een hoek en loopt verder langs de Ginckelse Graaf. Bij de graaf staat letter D:

D betekent de graff dewelke die van Ginkel hebben gegraaven, om dat haar paarden uijt’ onlant niet souden wegstreijken

Ha, het natte onland werd als paardenland gebruikt en een sloot hield de paarden tegen. Voor het einde van de graaf buigt de grens af naar het oosten richting de wervelstruik. Al snel passeert mijn vinger een pol (heuveltje) en daarna kom ik bij de wervelstruijk. Terug naar de Ginckel.

In het onland tekent Nicolaes gras en water. Nu is dit gebied ontwaterd en als  landbouwgrond in gebruik. Daarbij is men waarschijnijk niet met veel eerbied voor oude weggetjes, slootjes en walletjes te werk gegaan. Maar dan nog: dat kwartronde veld, de twee rechthoekige velden, de oude boerderij, de houtwallen daar, en de duinen moeten terug te vinden zijn op oude topografische kaarten of het AHN:

topokaart 1861: hier zie je dat het kwartronde veld in 1861 een drassig ongebruikt stuk onland was, waar wel een weg langs liep.

AHN: ik heb alleen de wervelstruik en de grenzen voor zover die zeker zijn ingetekend. Zo kun je zelf zien wat wel en wat niet overeenkomt met de kaarten van Van Geelkercken.