Het uitgestrekte Reemsterveld was vroeger in het bezit van kasteel Rosendael. Oud-Reemst, Nieuw-Reemst, Mossel, Terlet, Deelen: het hoorde allemaal bij Rosendael. Hier een kaartje dat aangeeft hoe groot dat was. Nu hoort alleen het rechterdeel bij de gemeente en is de A50 de grens. De andere twee delen zijn Reemst in het westen en Deelen in het oosten, met als grens tussen die twee de ‘taille’ van het westelijke deel op de volgende kaart. Volg je het nog? Je ziet op deze kaart dus van links naar rechts de vijfhoek van Reemst, de bolvorm van Deelen en rechts de huidige gemeente Rozendaal. Dit gigantische bezit was in de 15de eeuw ontstaan. Het was vooral jachtgebied zonder veel mogelijkheden voor andere inkomsten.

Rosendael in 1830. Bron: Koman, De versnippering van Rosendael

In Reemst lagen twee landbouwenclaves die buiten het bezit vielen: Mossel en Reemst (nu Oud-Reemst). Dat waren welvarende enclaves en dat was een doorn in het oog van de Hoge Heren en Dames van Rosendael. In het begin van de 17de eeuw stichtten ze tegen de westgrens van Reemst een nieuwe landbouwenclave: West-Reemst, nu Nieuw-Reemst. Maar het was niet genoeg: ze wilden Mossel en Oud-Reemst ook. In 1722 of 1725 (verschillende bronnen, verschillende jaartallen) was het zover: echtpaar Torck – Van Hoorn kocht de twee enclaves, het landgoed was compleet. He he, eindelijk.

Om dit te vieren lieten ze door B. Elshoff een serie kaarten maken van Reemst. De serie bestaat uit een overzichtskaart van Reemst plus detailkaarten van Oud-Reemst, Mossel en Nieuw-Reemst. De eerste kaart is de overzichtskaart; ik zal hem een volgende keer in detail bespreken. Ik heb er wel eens eerder naar gekeken toen ik zoch naar een oude kaart waar het doorbraakdal tussen Mossel en Nieuw-Reemst op stond. En ook toen ik op zoek ging naar de Koerhuttenpol.

Elshoff 1722: GA 0409-1538

Hier de drie detailkaarten. Die van Oud-Reemst lijkt anders dan wat wij nu als Oud-Reemst zien, maar Oud-Reemst is alleen het deel ten oosten van de Harderwijkerweg. Ook deze drie kaarten zal ik een volgende keer bespreken (dit wordt een serie, leuk!

Oud-Reemst, Elshoff 1725 GA 0409-1621
Mossel, Elshoff 1722. GA 0409-1538-0002
Nieuw-Reemst. GA 0409-1538-0003

Deze laatste is van Nieuw-Reemst en die heb ik hier besproken.

Tenslotte vind ik in het Gelders Archief drie kaarten die volgens mij ook van Elshoff zijn en schetsen zijn voor de overzichtskaart. Volgens het Gelders Archief zijn de kaarten anoniem en uit 1750, maar ik denk niet dat dit klopt. De eerste heb ik hier besproken. De andere twee volgen nog.

Schetskaart, Elshoff. GA 0409-1612-0001
Schetskaart, Elshoff. GA 0409-1612-0002
Schetskaart, Elshoff. GA 0409-1612-0003

Tenslotte is er nog deze kaart die in het Gelders Archief staat als ‘Bietvelden gelegen in het Reemsterveld langs de Amsterdamse Weg in Ambt Ede’, anoniem en met jaartal ca 1774. Het handschrift lijkt bijzonder op de kaarten van Elshoff, dus die neem ik ook maar in deze serie mee. Ik heb eerlijk gezegd nog geen idee waar ik deze kaart moet situeren, hopelijk gaat dat lukken.

Anoniem, GA 0409-1617

Ik heb echt zin om me in deze serie kaarten te verdiepen. Want puzzelen is mijn passie.