[Eerste versie 7 juli 2020, bijgewerkt 28 oktober 2020]

Dit is de kaart van Elshoff uit 1722:

Reemst in 1722, Elshoff. GA 0409-1538-0001

Ik leg de grens uit 1722 op de huidige topografische kaart en krijg dit:

De grens van Reemst nu. Ondergrond: topotijdreis.

Wat zien we nog van deze grens? Ik teken het in. Groen is een oude beukensingel. Blauw betekent dat de grens goed zichtbaar is als wal, weg of perceelsgrens. Ik heb zes paarse grenspalen ingetekend: eentje langs het Rozeboomswegje bij het Mosselse Zand, vier in het Papendal, eentje ten NW van Nieuw-Reemst. Die laatste is overigens van beton, dus zeker niet van 1722. Ik heb dit plaatje in Google Earth gemaakt, en de omtrek en oppervlakte staat er meteen bij. Handig! Een oppervlakte van 34 km2 wow. Dat is een groot gebied voor een gehucht met vijf of zes (inclusief Mossel en Nieuw-Reemst) boerderijen.

Er staan in het Papendal veel meer grenspalen, maar deze vier staan op de kaart van Elshoff uit 1722. Ze hebben zelfs namen: van noord naar zuid de Vredenpol, Braspol, Goossenspol en op de hoek de Biessenpol.

De grenspaal bij het Rozeboomswegje, 1823.

Op twee plekken is de grens weg. Langs Nieuw-Reemst is de grens overstoven door zand. Wat er met de NO punt is gebeurd, weet ik eigenlijk niet. Daar is ook een grote zandverstuiving geweest, dus waarschijnlijk is dat de oorzaak dat daar de grens weg is. Het NO hoekpunt, dat Elshoff op de Aertsberg legt, ljkt mij een stuwwaltop en geen duin. Volgens mij waren alle bergen die kaartmakers in de 17de en 18de noemen, stuwwaltoppen. Duinen waren geen grote bergen, ze verplaatsten zich ook steeds verder naar het NO, en op het zand kon je geen hoge zware paal stevig zetten. Maar nu is de Aertsberg opgenomen in een groot stuifzandgebied, de Pollen. Elshoff tekent daar ook al sandbergen. Op de volgende uitsnede van het AHN is de Aertsberg als bult goed herkenbaar temidden van de kleinere duinen. Maar waarom dan juist de Aertsberg nu stuifzand is, is me (nog) onduidelijk. En wat ook een zwak punt is in mijn hypothese, is dat hier geen boringen zijn gedaan in het zand….

De NO hoek van Reemst op De Aertsberg. Ondergrond: AHN
De betonnen grenspaal ten NW van Nieuw-Reemst. foto Mathilde, 2019