Gelopen 21-03-2018 en 12-07-2020.

Op deze route loop ik het Papendal af voor zover dat buiten het hek van Park De Hoge Veluwe ligt. Ik ga vandaag speciaal op zoek naar grenspalen en naar duikers en heulen die eventueel water in het Papendal onder wegen doorleiden.

Het is een toptocht voor wie in Arnhem woont. Je gaat met bus 105 naar Oud-Reemst. Vandaar loop je 15 km naar de Utrechtseweg bij Heelsum en gaat terug naar Arnhem met bus 352 of 51.

Op de kaart van Elshoff uit 1722 van Reemst is het Papendal rechtsonder een groene brede lijn tussen twee heuvelrijen. Het is een droogdal uit het Weichselien. Het Papendal was de grens tussen Reemst en Renkum in het westen en Arnhem in het oosten. Naast het Papendal liggen dan ook een rij pollen en palen als oude grensmarkeringen van Reemst. Vier daarvan staan er nog, twee in het Park en twee erbuiten. Bovendien: Nog altijd is het Papendal de grens van Arnhem en er staan meerdere Arnhemse grenspalen op pollen in het dal.

1538-Ginkelse Poort
Elshoff 1722 GA 0409-1538-0001
ahn kleur 3 veluwezoom
bron: AHN. Het Papendal is het dal net links van het midden, ongeveer NZ, dat vlak voor het in het Heelsums Beekdal uitkomt door het tunneltje bij Wolfheze onder het spoor doorloopt.

Het is een prachtige tocht vol verrassingen. In totaal misschien tweehonderd meter asfalt, ongelooflijk dat dit kan in dit gebied dat werkelijk doorsneden is door wegen. Ook het driehoekje land tussen de A50, A12 en vierbaans Amsterdamse weg, waar het ANWB station ligt, is groen en mooi. Hoewel niet stil natuurlijk, waar de wind ook vandaan komt, je hoort een weg.

Ik loop een beekdal het liefst met het water mee, dus ga ik met de bus vanuit Arnhem richting Otterlo. Er is geen bushalte in het Papendal, dus ik neem de volgende halte bij Oud-Reemst. Vlak na de boerderij ga ik links door de Oudreemsterlaan, een indrukwekkende bomenlaan. Links hiervan een hoge wal waarachter een uitgestrekte prairie waarop in alle rust paarden, runderen en zwijnen rondlopen. De laan zelf loopt daar onderlangs. Hier ligt een droogdal, wat ik zelf een naam heb gegeven: het Reemsterdel, zijdal van de Renkumse Beek. Hee, dan sta ik hier ergens op de waterscheiding tussen de Heelsumse Beek en de Renkumse Beek. In het Reemsterdel is het nat: waarschijnlijk komt hierin bij Oud Reemst kwelwater omhoog. En dat kwelwater samen met prima grond maakte dat je kon overleven.

Ik loop richting de oude herberg Planken Wambuis, maar ga aan het einde van het veld links en loop terug naar de Oude Harderwijkerweg. Dat is om, maar ik wil de eerste grenspaal ook zien en die ligt op de Heidepol.

Hier wil ik in, maar dat kan niet: hek.. op de rechter poortzuil staat De Heidepol.

De eerste grenspaal staat op de natuurbegraafplaats. Dit is de Goossenspaal. Het is een hoge paal met ronde top. De oude grens van Reemst is hier een dubbele beukensingel.

Net buiten het hek kruist de beukensingel de oude Harderwijkerweg. Op dit niet bestaande kruispunt liggen twee gemetselde duikers om het water van het Papendal verder te leiden. Nou, veel water wordt hier niet verwacht.

Ik loop verder over het pad, en zoek een eind verderop de grens weer op bij een MTBroute. Hier ontmoet ik een naamloze paal die de val van een oude beuk heeft overleefd.

Dan kom ik bij de tunnel onder de A12 door. De A12 en deze tunnel is door de Duitsers aangelegd. Door de tunnel reed de trein van Wolfheze naar vliegveld Deelen, het centrum van de Duitse luchtafweer voor heel NW Europa.

Dan kom ik bij het ANWB station Planken Wambuis in het driehoekig stukje land tussen drie snelwegen. Hier kun je prachtig door de bossen lopen, hoogstens hoor je altijd autos, waar de wind ook vandaan komt. Hier een mooie naamloze paal hoog op een pol.

Dan de Biessenpol. Dit is de ZO hoek van het oude Reemst, zie de kaart van Elshoff 1722. De paal staat laag, onzichtbaar verscholen diep in het Papendal, en is bovendien afgebroken. Shame shame.

Maar dan een verrassing. Ik steek de Amsterdamse weg over en zoek de grens op. Daar zie ik zowaar eenzelfde grenspaal, maar dan een bovenstuk. Zou het, zouden ze bij een verbreding van de Amsterdamseweg de oude grenspaal aan weerszijden van de weg hebben gezet?

Dan de volgende verrassing: dat bovenstukje staat vlakbij een steile helling en ineens zie ik baksteen. Ik klauter naar beneden en sta bij de zwarte mond van een grote heul onder de Amsterdamseweg. Ik zie alleen zwart en durf er niet in. Zou die heul doorlopen? Aan de andere kant van de weg heb ik niks gezien, maar ik was dan ook afgeleid door een processierupsennest van anderhalve meter lang……

Ik klauter en struin door het bos naar het dichtstbijzijde pad en kom de volgende paal tegen. Tijd voor een hapje en een drankje.

Ik loop dit bos door en kom bij de heide. De volgende paal kan ik niet vinden. Ik zie wel de plek waar ik hem wil vinden: een bult, een konijnenhol, een paar bomen maar geen paal.

Het dal van het Papendal is hier een kale grindvlakte met ruig haarmos, buntgras, cladonia korstmos en droogbloem. Ik zoek het hele jaar al naar kraakloof, maar ook hier noppa nada. Grind, rivierterras? Ach nee, we zijn op de Sandr van Schaarsbergen immers. De hele dag al.

In het dal ligt een klein meertje. Niet helemaal natuurlijk: aan alle kanten steekt de vijverbekleding uit. De vegetatie stelt ook niks voor: ik zie pitrus, pijpestrootje, waterpeper en nog wat duizendknopen.

Hier in het bos staat weer een grenspaal, volgens mij afgebroken.

Na het heideveld loopt het Papendal, en ik dus ook, met een heul onder de spoorweg door. De heul is 1.65 hoog, denk ik en ik ben 1.71. Op de fiets gaat het gemakkelijker dan lopend. Maar het kan en het mag.

Daarna loopt het Papendal naar de A50. Maar op die plek kan ik er niet onderdoor, dus ik volg het fietspad. Direct na de tunnel klauter ik het talud op en kom bovenaan bij het bord ‘Welkom in Wolfheze, vrij wandelen op wegen en paden’. Wie dat bedacht heeft……

Ik loop langs het hek langs de A12. Eerst loop ik een tiental meters boven de weg, maar al snel daalt het pad en komt de A12 hoog boven me te liggen op een dam door het Papendal! Uiteraard ga ik op zoek naar de duiker die het water onder de A12 door leidt, maar indrukwekkend is het niet. Wel is het een zompige plek, met pitrus, waterpeper en een slang. Op de foto zie je een vrachtwagen hoog op de A50 rijden.

Tenslotte kom ik bij de laatste grenspaal in het Papendal bij de tunnel van de Wolfhezerweg. Vanaf hier loop ik verder langs de Heelsumsebeek richting een bushalte, maar dat is een ander verhaal.

Beekje lopen dus, maar dan in een droog beekdal. Leuk!