Ons boek ‘Over de Vossenweg’ is klaar! We lopen van Heelsum naar Otterlo en beschrijven wat we tegenkomen. Wie gedoneerd heeft, krijgt bericht. Anderen kunnen tot 11 november 2020 intekenen tegen 20% korting via de knop in de rechterkolom. Of stuur me een e-mail. Je hebt het boek dan voor eind november in huis.

Deel 2 over deze kaart, die volgens het Gelders Archief gaat over Bietenvelden in Reemst. Jan stelt heel terecht dat het woord Bietvelden waarschijnlijk gelezen moet worden als Heetvelden, heidevelden dus. Dat klinkt heel logisch, want heidevelden liggen er genoeg in Reemst, en van bietenvelden daar hebben we nog nooit gehoord.

Maar waarom zou je een kaart maken van heidevelden als het daar in alle windrichtingen tot aan de horizon zo ongeveer heide was? Ik zie twee opties: de eerste is dat er heidevelden werden toegewezen aan een boerderij, en dat zou dan in dit geval de boerderij Dennenbosch of Planken Wambuis zijn. Misschien mochten de bewoners in dat gedeelte hun schapen weiden. De tweede optie is dat er iets te gebeuren stond met die heidevelden, dat ze bebost zouden worden of zo. Dat vind ik logischer, we puzzelen verder op die optie.

En dan herinner ik me nog een kaart: de verpondingskaart van Reemst uit 1809, die is gemaakt ten behoeve van de grondbelasting. Hier is tie:

GA 0873-5

Op deze kaart staat Reemst. We zien Oud-Reemst, Nieuw-Reemst, Mossel en linksonder Planken Wambuis. Het is een rare kaart met nogal wat fouten. Zo staat Oud-Reemst er gedraaid op. Dat maakt dat ik deze kaart niet erg vertrouw en hij dus ook uit mijn hoofd verdwijnt als ik op zoek ben naar puzzelstukjes. Maar de vorm van het bos in de zuidwesthoek lijkt wel wat op de bietenvelden. Genoeg in elk geval om te onderzoeken of dit op hetzelfde gebied slaat.

Ik haal het AHN erbij en kijk of ik de grenzen van het bos op de verpondingskaart terug kan vinden in de lijnen op het AHN. Ja, dat lukt, ik kan alle lijnen terugvinden, maar de percelen in het huidige bos hebben in het oosten een andere begrenzing. En zeker in het zuiden kloppen de verhoudingen niet. Dat kan een zoveelste fout in de verpondingskaart zijn, maar het kan natuurlijk ook best zijn dat het huidige bos (2020) net iets anders begrensd is dan in 1809, inmiddels 211 jaar geleden.

Wat valt op? De Arnhemseweg maakt op de verpondingskaart net ten oosten van Planken Wambuis een hoek naar het noorden, en nu naar het zuiden. Bij Planken Wambuis ligt aan de noordkant van de Arnhemseweg een voormalig akkertje waar vroeger een huis heeft gestaan, en het lijkt alsof dat op de verpondingskaart aan de zuidkant van de weg staat. Op het AHN zie je onderaan de A12 met daarover het ecoduct.

Intussen puzzelen we verder op de kaart met de ‘Bietvelden’ die dus Heetvelden zullen zijn. Onze theorie is dat die kaart aangeeft waar bebost zal gaan worden. Dat klinkt superlogisch. Op het AHN zie je namelijk dat stuifzand vanuit het westen oprukt vanuit het Ginkelsezand, nu een prachtig heideveld ten zuiden van de schaapskooi. Stuifzanden vinden we nu fantastisch, maar waren rond 1800 ontembare monsters.

Het echtpaar Torck-De Roode van Heeckeren, eigenaar van kasteel Rosendael tussen 1765 en 1824, en dus ook eigenaar van Reemst, begon in Reemst met het beteugelen van die stuifzanden. Het eerste bos dat ze lieten planten was dit bos in de zuidwesthoek van Reemst om het stuifzand vanuit de Ginkel tegen te houden. Dat was niet overbodig: op het AHN zie je dat het Ginkelsezand de grens tussen Reemst en Ginkel allang overgestoken was. Het echtpaar bouwde rond 1782 een hut voor hun boswerkers: het Planken Wambuis: geen wonder dus dat die hut niet op de Heetveldenkaart staat. In 1793 werd het eerste dennenhout verkocht.

Kaart van bietenvelden in Reemst
GA 0409-1617

Dan is de Heetveldenkaart een plankaart ter voorbereiding van het planten van dit bos. Geen wonder dat hij zo eenvoudig is: hij was niet om aan de muur te hangen. Het Gelders Archief dateert de kaart in 1774. Dan is het bos geplant tussen 1774 en 1782. Het bos volgt niet precies de lijnen op de Heetveldenkaart, maar wel ongeveer. Blijkbaar kwam het niet op een meter.

Een ding valt ons op: voor de kaart is een ongebruikelijke roede gebruikt die meer dan 5 meter lang is. Daarop puzzelen we nog even verder.

Nou raak is steeds benieuwder naar de stukken die bij deze kaart horen. Maar daar kan ik dus niet bij: die liggen in het archief en zijn niet gedigitaliseerd.