Sorry dat ik stoor. Rechts op deze site staat een doneerknop. Met 3 euro kunt u deze site steunen. Voor een kop koffie onderweg. Hoeft niet, mag wel.

De Dijkgraaf ontwatert de Bovendijkgraafse polders, voedt en ververst de stadsgracht, loopt door de Witte Sluis en mondt bij de Pabstendam uit in het kanaal van de Haven. Vroeger dan. Ik fiets vandaag langs de Dijkgraaf.

Hij begint aan de Maanderdijk; daar sta ik bij het nemen van de eerste foto en ik kijk naar het zuiden. Op de foto stroomt de Dijkgraaf links van de weg met dezelfde naam; je kunt het water net zien glinsteren. Dat water komt van het oosten en stroomt langs de Maanderdijk: het water komt van verder weg; dat is voor een andere dag.

Mijn hypothese is dat de Dijkgraaf oorspronkelijk een vergraven beek is die liep tussen de hoge berg en de oeverwallen en stroomruggen bij de Nude door naar de Rijn. In dat dal is Wageningen ontstaan bij een dam door dit dal, dat is nu onze Hoogstraat. Het water van de beek werd aan weerszijden van deze wal geleid, en toen Wageningen stadsrechten kreeg, werd dit de gracht. Die gracht moest meer water, dus werd de beek uitgediept en verbeterd. Later is de Nergenase beek aangeknoopt en nog later ook nog de Kromme Beek. Daarvoor moest de Dijkgraaf door drie dekzandruggen gegraven worden. Op mijn AHN uitsnede de Dijkgraaf in blauw, de plekken van mijn foto’s in geel. In het noorden zie je drie dekzandruggen.

AHN

Ik begin dus op de Maanderdijk, fiets naar het zuiden en kom bij de Kraatsweg die tegen de tweede, grootste dekzandrug van de Kraats aan ligt. Van links komt de Kromme Beek aan. De Dijkgraaf en Kromme Beek lopen een eindje samen op, en dan stroomt de Kromme Beek verder naar het westen, naar het laagste punt. Daar is uiteraard een verdeelwerk. Het is een eenvoudige schotbalkstuw (onder het rooster) bij een knot-es.

Verdeelwerk tussen de Dijkgraaf en de Kromme Beek
Foto Mathilde 2020

De Dijkgraaf is niet recht door de Nergenase rug gegraven, maar tussen de velden door. Daarna gaat hij weer recht verder. De Nergenase Beek komt erbij. Even verder komt er veel water bij bij de afvoersloot van de waterzuivering Bennekom. Die sloot is ook de grens tussen Ede en Wageningen, en je mag er langs wandelen. Leuk!

Foto: Mathilde 2020

Even verder ligt het verdeelwerk waar de Nergenasebeek afsplitst en op weg gaat naar het westen.

Vanaf hier loopt de Dijkgraaf naast het fietspad de stad in. Daarna wordt het onduidelijk. Het water langs de Roosenvelt Allee is niet de oude Dijkgraaf: die ligt ondergronds in een duiker onder de Ooststeeg.

Langs het fietspad bij Pomona is de Dijkgraaf open water. Die prachtige brug bij Pomona is dus een brug over de Dijkgraaf, op de kaart uit 1960 nog met een lange toegangsweg naar de boomgaard. Nu is het een klein onzichtbaar detail in een woonwijk, maar eens was dit een indrukwekkend punt.

Brug over de Dijkgraaf bij Pomona.
De Dijkgraaf langs het Pomonafietspad en de brug naar de voormalige boomgaard. foto Mathilde 2018

Bij de Van Uvenweg verdwijnt de Dijkgraaf in een duiker en stroomt dan onzichtbaar naar de Stadsgracht. Jammer.

Brug in de Van Uvenweg over de Dijkgraaf.
De duiker bij de Van Uvenweg, in de verte de brede kale Julianastraat. foto Mathilde, 2018

De Dijkgraaf stroomt dus onder het noordelijke deel van de Julianastraat, daarom is die zo breed… Een mooie nieuwe Dijkgraaf zou daar prachtig zijn.

gaat net ten zuiden van de Dijkgraafseweg linksaf, ik vroeg me al af waarom die weg zo heet. Daar liep de Dijkgraaf dus langs. Hehe…

stroomt vervolgens onder het gras van de Lijnbaanstraat door, daarom is die zo breed….. Ik zie een prachtig toekomstbeeld voor me. Een lezer maakt me erop attent dat de Dijkgraaf sinds 1927 door de Lijnbaanstraat stroomt, daarvoor liep hij achter de huizen langs.

Lijnbaanstraat.
de Lijnbaanstraat. foto Mathilde 2018

en komt dan net ten oosten van het bos, waar het wandelpad begint, in de gracht. Dus 25 meter ten westen van de huidige inlaat van het Rooseveltkanaal.

Stadsgracht Wageningen

Het zou mooi zijn als de hele Dijkgraaf kan worden open gegraven. En dan zo inrichten dat verleden en toekomst verbonden worden.

Tenslotte stroomt (stroomde) de Dijkgraaf door de Witte Sluis (die zwart is) verder door de uiterwaarden ondergronds naar de haven.

Foto: Mathilde, 2018
De monding van de Dijkgraaf in de haven van Wageningen
Monding van de Dijkgraaf (en de strang) onder het havenkantoor. Foto: Mathilde, 2018.

Liever het hele verhaal over het water in het Binnenveld bij elkaar? Dat kan!

[Eerste versie 9 juli 2018, bijgewerkt 15 november 2020.]