Ik had verwacht dat het eenvoudig zou zijn om een polderkaart van het Binnenveld te vinden, maar nee hoor. Wel kaarten met watergangen, maar niet eentje met de indeling van de polders. Dus ik heb polderkaarten uit de achttiende eeuw bij elkaar gelegd en kom tot deze kaart. (ik heb een fout gemaakt: ten noorden van de Eemwal ligt geen dijk langs de Grift)

binnenveld kaart

De poldergrenzen zijn rood, de Dijkgraaf is blauw. Ten oosten van de Dijkgraaf liggen de Bovendijkgraafse landen, ten westen de Benedendijkgraafse landen. In paars de Maanderdijk en de Eemwal. De onderlegger is een omgevingsvisie vol kleurige plannen en groensingels en verbindingszones.

In het noorden stopt het polderdistrict bij de paarse Maanderdijk. Ten Noorden daarvan ligt Maanen, Veldhuizen en Doesburg. Die landen waterden af via de Gelderse Wetering langs de paarse Eemwal die door de eerste en tweede Bennekomse polder liep. Raar, want dat is voor de waterhuishouding superonhandig en daarom denk ik dus dat de Eemwal van later datum is dan de polders. Het noordwesten van het polderdistrict is de buitendijks liggende Bennekomse Meent.

De polders zijn genummerd van laag naar hoog, van zuid naar noord en van west naar oost.

Van deze polders zijn in 1753 kaarten gemaakt door Beijerinck. Je kunt ze vinden in het Gelders Archief onder 1963-529.

Dit is de kaart van de eerste en tweede Bennekomse polder waar de Eemwal doorheen liep (het noorden is rechts). Bewijs geleverd dat de Eemwal jonger is dan de polder: de sloten en perceelsgrenzen lopen aan weerszijden van de Eemwal door. De Bennekomse Meent heet hier Gemeente en is een groot wit vlak.

GA 1963-529-0016

Op de volgende detailkaart zie je de Wageningse vijfde, zesde, zevende en achtste polder. Het noorden is links. De voormalige boerderij de Takhorst (Tarthorst) ligt in de vijfde polder. De zesde polder grenst aan de oude brinken De Leeuwen en de Dolder. De zevende polder is nu Born-Oost. Maar de leukste is de achtste polder, zie de inzet rechtsboven: die ligt ZO van de gracht en is nu een woonwijk.

Bovendijkgraafse polders in de 18de eeuw
GA 1963-529-0026

Hier de kaart van de meest zuidelijke polder, de Hoeveslagen. Het noorden is beneden, de rechte weg aan de onderkant is de Wageningse Afweg. Deze polder was toen veel groter dan nu. In 1855 brak de Grebbedijk door; daarna werd de dijk verlegd en een deel van deze polder opgegeven. Een groot deel van deze polder ligt nu in de uiterwaarden buitendijks. Dit is het gebied waar de roeivereniging een roeibaan wilde en wat nu als ooibos wordt heringericht.

GA 1963 529-0002

De vraag is wat je in het veld nog ziet van de polders. Veel. De wegen en de sloten in het buitengebied liggen er nog net zo. Cultuurhistorie van minstens 600 jaar oud waar we trots en zuinig op mogen zijn.

Lopen door het Binnenveld? Op mijn route van Ede naar Veenendaal steek je het Binnenveld dwars over. De pdf bevat een routebeschrijving, kaartjes, oude kaarten, en uitleg van bijzondere dingen die je onderweg tegenkomt met de nadruk op waterbeheer. Beleef de polders en kijk met andere ogen naar sloten en beken.

[eerste versie 25 mei 2018, herzien 30 november 2020]