Dit is een kaart van de hele Marspolder uit 1610. De maker is anoniem; de kaart is 28 bij 41 cm groot en hoort bij een proces tussen de Marspolder en de Drost van Huis ter Leede over een dijk (dat ik nog moet bekijken).

kaart Marspolder
De Mars in 1610, GA 5050-1610-2-0002

Bij dit proces zit een tweede kaart:

kaart Marspolder
GA 5040-1610-2-0001

Wat zie ik op de kaarten? Eerst oriënteren. Het noorden op beide kaarten is onder. De Rijn stroomt onderaan van links naar rechts langs Rhenen. In de Rijn de Middelwaard. Daar boven (ten zuiden dus) de Marspolder omringd door dijken. Buiten die dijken zie ik op beide kaarten drie kerktorens, van links naar rechts Keesteren, Linden en Verhuijsen. Verhuijsen is een verdwenen dorp.

Ik ga verder met de gekleurde kaart. Links zie ik huis Lhede, en daar onder de Amschen Bomgart alias Bickelaer. Daar ligt nu de schitterende boerderij Ambtsen. De polder is in twee delen verdeeld, gescheiden door den Hooghen Wech. Daarboven, ten zuiden dus, den Ouden Weerde met den ouden Rijnschen graeff en de Lheegraeff. Tussen den Hooghen Wech en de Rijn ligt Die Marsche.

In de Marsdijk, links van de kerk van Verhuijsen, zie ik twee sluizen. De Verhuijsensluijs ontwatert de Oudewaard, de Mommesluijs ontwatert de Mars.

De schetskaart geeft hetzelfde land weer, maar is opvallend anders. Ten eerste al die huizen langs de Marsdijk, deels met trapgevels! Het enige huis dat daar nu staat is de boerderij Ambtse. De sluizen zijn prachtig getekend. Ook bij de doorgang onder de Hoge Weg ligt een sluis, en dat klinkt logisch.

Over welke dijk zou het proces gegaan zijn? Tijd om het stuk te lezen, maar dat moet ik nog doen.