Hoe oud zijn de polders in het Binnenveld?

Wageningen krijgt in 1263 stadsrechten. Al snel wordt de Dijkstoel opgericht. Het archief daarvan is weg, anders was het een eenvoudige zoektocht geweest. Mijn hypothese is dat die begonnen is met de Dijkgraaf die immers de gloednieuwe stadsgracht van water moest voorzien. Geleidelijk aan werd de Dijkgraaf naar achteren toe uitgebreid, waarbij eerst de Nergenase Beek en vervolgens ook de Hoekelumsebeek werd afgetapt.

De Dijkstoel werd opgericht om de dijk te beheren maar ook de polders kwamen onder hun beheer. En nou komt het: die dijk was niet zo heel erg belangrijk, en toch heet het een Dijkstoel. Waarom heette het niet een Polderdistrict? Omdat de polders bij de oprichting er nog niet waren. Dus de Dijkstoel is de initiatiefnemer bij de aanleg van de polders. Nou is niet bekend wanneer de dijkstoel is opgericht maar hij is van na 1263.

De polders zijn dus ook van na 1263. De noordelijke grens daarvan is de Maanderdijk, de grens tussen Bennekom en Maanen. De volgende datum is 1390: in dat jaar bepaalt Hertog Willem van Gulick de grens door het veen tussen Maanen en Bennekom. Die grens sluit aan op de Maanderdijk. Dus die was er al. En aangezien dat de poldergrens is, vermoed ik dat de polders er ook al waren.

Polderkaart 1753 in het Binnenveld
Het polderdistrict van Wageningen en Bennekom.

En zo kwam ik tot een datering van de polders in het Binnenveld tussen 1263 en 1390. Ik heb nog een bandbreedte van 127 jaar.

Een andere datum is 1460: dan wordt de afwatering door de Gelderse Wetering via het Doesburgerschut, Veldhuizerschut en Maanderschut geregeld. Die Gelderse Wetering liep langs de Eemwal en staat mooi op deze kaart uit 1753. Het noorden is hier rechts. De Eemwal, op mijn kaart paars, is hier de grijze diagonaal van rechtsonder bij de Maanderdijk naar linksboven bij de Grift. Wat opvalt is dat de percelen aan weerszijden van de Eemwal doorlopen. Mijn hypothese is dat de Eemwal en de Gelderse Wetering jonger zijn dan de polders. De wetering en de wal zijn door de percelen in de polder heengelegd. Dus de Gelderse Wetering en de Eemwal zijn jonger dan de polders en ouder dan 1460.

GA 1963: 529-0016

Mijn boek ‘Water in het Binnenveld’ gaat over de watergeschiedenis van het Binnenveld en staat vol kaarten en foto’s die het verhaal verduidelijken. Inclusief een wandelroute, fietsroute en wensroute.