De Goudsberg bij Lunteren ligt op de noordwestpunt van twee stuwwallen.

Klik op een afbeelding voor een grotere versie. Dat kan met alle plaatjes op dit blog.

Ten zuiden van de Goudsberg ligt de Stuwwal van Ede met de top op 56 m+NAP in de Sijsselt. Ten zuidoosten van de Goudsberg ligt de Stuwwal van Reemst die twee toppen heeft op 51 m+NAP: de Valenberg bij Mossel en de Kompagnieberg in Park de Hoge Veluwe. De Goudsberg is een ronde berg die van beide stuwwallen gescheiden is door een dal. De top is nu 46 m+NAP, maar die was vroeger volgens oude topografische kaarten 56 m+NAP. De top is namelijk afgegraven.

De berg hoort bij de Stuwwal van Reemst. Dat kunnen geologen zien aan de richting van de lagen die scheefgesteld zijn bij de vorming ervan. Ook kunnen ze zien dat de stuwwal van Reemst om die van Ede heen is gevouwen, dus jonger moet zijn. Hier een mooie tekening. Op de volgende AHN uitsnede kun je het zelf ook zien aan de lijnen van grindgroeves. Die lijnen staan namelijk loodrecht op de persrichting van het ijs.

zuidelijke Veluwe
kaart van Van Maarleveld, 1951.
AHN

Het ontstaan van de Goudsberg

De Goudsberg ligt in de ‘hoorn’ waar het ijsveld van de Gelderse Vallei zich splitste. Een deel van het ijs rukte verder op naar het zuiden naar het Binnenveld en een deel ging oostwaarts naar Lunteren. De Goudsberg ligt als een wig tussen deze twee ijslobben. Bij het groeien van de twee ijsvelden raakte de Goudsberg in de tang en werd hij meer en meer samengeperst. Vandaar dat de berg hoger is dan de heuvels in de nabije omgeving. De enige andere berg op de Veluwe waar hetzelfde mee is gebeurd is de Zijpenberg bij Rheden. De Goudsberg en de Zijpenberg zijn zusjes.

Een lezer combineert de tekening van Van Maarleveld met het AHN en krijgt de volgende prachtige figuur. Wat is onze hobby toch veranderd sinds AHN. Ik gebruik op dit blog alleen de voor iedereen toegankelijke gratis versie, zodat je mee kunt kijken en wie weet wel verder gaat puzzelen. Maar ik vermoed dat je daarmee niet zo’n figuur als de volgende kunt maken; ik zou in elk geval niet weten hoe.

Floris Strijbos

Ik vind dit net een grote blauwe zee met de Veluwe en Utrechtse Heuvelrug als eilanden. Zo zie je ook geweldig mooi hoe de Goudsberg als een kaap in deze zee steekt. Hij komt met nog een andere figuur ook van de Goudsberg:

Floris Strijbos

Top top top, hier kik ik op.

boektoptip: Het landschap de mensen