Iemand vraagt me waarom er in het Binnenveld twee watertjes naast elkaar liggen: het Valleikanaal en de Kromme Eem. Waarom is het kanaal niet in de bedding van de Kromme Eem gegraven? En waarom lossen de oude polders niet direct op het Valleikanaal?

Goede vraag.

Hetzelfde zie je bij het Apeldoorns Kanaal dat vlak langs de Grift loopt. De beken die van de stuwwal stromen, monden uit in de Grift die bij Heerde in het Apeldoorns Kanaal uitmondt. Op de volgende uitsnede van de legger van het waterschap zie je twee parallelle waterlopen: links de Grift, rechts het Apeldoorns Kanaal. Dit is vlakbij Vaassen. Een grift is ook een gegraven waterloop, maar dan niet voor de scheepvaart, dus geen kanaal (beetje zwart-wit gesteld).

Op deze luchtfoto zie je de monding van de Grift in het Apeldoorns Kanaal na zo’n 25 km vlak naast elkaar te hebben gelopen.

Hier zie je als brede gele balk het Apeldoorns Kanaal, links daar langs de blauwe Grift die veel dieper ligt, en een beek die op de Grift uitmondt. Dit is bij Jonas ten oosten van Vaassen.

Een kanaal ligt in veel gebieden hoger dan het omringende land. Dat kan een paar centimeter, decimeter of meter schelen, maar water stroomt nooit omhoog. Het omringende land kan dus helemaal niet afwateren op het kanaal. Een beek of grift kan alleen afwateren op het kanaal als het peil hoger is dan in het kanaal. Hier een stukje van het Van Starkenborgkanaal. Rechts is het door een rug die hoort bij de megaflutes van de Hondsrug gegraven. Ten westen daarvan ligt het hoog boven polders. De polders wateren niet af op het kanaal.

Een kanaal mag natuurlijk niet leeg lopen. Zelfs als het omringende land niet lager ligt maar wel droog is, zou water uit het kanaal het omringende land inlopen. Dan valt het kanaal droog. Bij een kruising tussen een rivier en een kanaal liggen daarom sluizen om te voorkomen dat het kanaal leegloopt de rivier in. Kleinere beken worden meestal onder het kanaal doorgeleid met een syphon. Even wat hersengymnastiek: hoeveel sluizen heb je nodig bij een waterkruising tussen een kanaal en een rivier? Een, twee, drie of vier?

Hier de oplossing in de vorm van een plaatje van de Haandrik, de kruising tussen het Kanaal Almelo – Coevorden en de Vecht.

De Haandrik in de Vecht

boektip over de geschiedenis van de Grift bij Apeldoorn en nog veel meer: Veluws water