Ik ben al jaren op zoek naar een (gratis, niet omdat ik niet wil betalen, integendeel ik wil graag betalen voor kwaliteit, maar omdat ik het op dit blog wil kunnen delen) AHN voor heel Europa (die N staat voor Nederland, maar je begrijpt vast wat ik bedoel). En dan wel eentje met ongeveer dezelfde mogelijkheden: inzoomen en vooral met dynamische kleuren voor hoogteverschillen. Daarmee bedoel ik dat elke uitsnede het hele spectrum aan kleuren blauw-groen-geel-bruin heeft voor de relatieve hoogteverschillen op die uitsnede. Dus dat je in het laagland van West-Nederland als je inzoomt de verschillen ziet tussen -1 NAP, 0 en +1 NAP.

NB: naar aanleiding van dit artikel komt lezer X met een link naar een wereldwijde AHN: https://nl-nl.topographic-map.com/maps/g34n/Alkmaar/ Je krijgt Alkmaar te zien, maar je kunt uizoomen en inzoomen op de hele wereld. Okee, het is niet zo gedetailleerd als onze AHN, maar beter dan dit ben ik niet tegengekomen. Reuze bedankt voor de link.

Op deze hoogtekaart van Europa is dat niet zo: (klikken op het plaatje geeft een grotere afbeelding, maar als je de link volgt kun je zelf inzoomen uiteraard).

Inzoomen op Nederland levert geen details.

Maar het maakt me wel bescheiden: wat zit ik toch te kneuteren op de vierkante meter met hoogteverschillen van enkele meters die ik dan ook nog wil verklaren.

Toch levert dit beeld wel iets op.

Het is duidelijk dat Nederland onderdeel is van een laagvlakte (die geleidelijk onherroepelijk in zee verdwijnt) die zich uitstrekt van Vlaanderen tot in Denemarken. Dat we niet de enigen zijn met polders. Dat Bremen en Hamburg net zo laag liggen als Utrecht. Dat de Waddenzee doorloopt tot in Denemarken. Dat we niet uniek zijn. Dat uitzoomen net zo nuttig is als inzoomen.

Duidelijk is te zien dat Engeland en Frankrijk geologisch aan elkaar zitten. Het Kanaal is ontstaan doordat grote rivieren zoals de Rijn en de Thames en de grote gletsjers in de grote ijstijden hun water loosden op de Noordzee die in het noorden geen uitgang had (ijs, ijs, ijs). Bij het Kanaal is de zwakste plek toen doorgebroken. Dat moet een gigantische waterval zijn geweest waar Neanderthalers vast naar gekeken hebben. De prachtige loodsteile kalkrotsen aan weerszijden hiervan laten zien met hoeveel geweld dit gebeurd moet zijn. Overigens gaat het proces van afkalven nog steeds door; het Kanaal wordt steeds breder.

Nu naar het oosten van ons land, mijn geliefde Twente.

De Veluwe stelt in hoogte niks voor dus, net zomin als de stuwwal bij Ootmarsum en Oldenzaal. Blijft overeind dat het interessant is (vind ik) waarom die bultjes daar liggen zo rond de grote hoogtes. Dat is wel echt de bijdrage van Nederlandse landschapskundigen aan de Europese wetenschap: inzoomen op het detail. Het meest opvallende in deze uitsnede is het bekken van Munster. In de ijstijd was dat een meer aan de voet van de gletsjers achter de stuwwallen (de donkergroene vlekjes). En eens liep dat meer leeg. Zo te zien op deze uitsnede aan de kleurtjes liep het leeg richting Drenthe, en daar zouden volgens mij de megaflutes van de Hondsrug door kunnen zijn veroorzaakt. Het zal immers een watervloed geweest zijn met grote ijsschotsen die los schoten van de omringende gletsjers. Zoiets wordt ook in de literatuur inmiddels als verklaring genoemd, maar dan andersom: een ijsstroom vanuit noordwest. Dat vind ik minder logisch, want waar ging hij dan heen?

Ook mooi vind ik de Rijn.

De Rijn komt uit het zuiden en ligt in een breed groen (laag dus) dal. En breekt dan gewoon (tussen Mainz en Koblenz) alsof het niks is door de Eifel heen. Meanderend nog wel. Probeer je eens voor te stellen hoe dat gebeurd zou kunnen zijn. Dan geef ik overmorgen de oplossing.