Op de prachtige zaterdag waarop de NOS iedereen heeft aangeraden naar de paarse heide te gaan kijken, besluit ik naar het verste punt van mijn bloggebied te fietsen: Loenen.

Maar eerst een leuke reactie van lezer A nav mijn bericht over plaatseigen kalkzandsteen dat op meerdere plekken is ontstaan vlak onder het maaiveld en dat ook is afgegraven en tot blokken is verwerkt. Hier een filmpje daarover uit 1924 over Drenthe. Wat is dit oude filmpje mooi bewerkt, ik hoop dat je er net zo van geniet als ik. Volg deze maker, hij heeft een hele rij van dit soort filmpjes. Ook eentje over de Gelderse Vallei in 1928.

Nu dan de Vrijerbergspreng.

De Vrijerbergspreng is bekend vanwege zijn grote waterval, en die is inderdaad indrukwekkend. Maar de hele spreng is de moeite waard. Het is een grote kinderwaterspeelplaats. Behalve de grote waterval is er de kleine waterval, nog meer watervallen, meerdere trappen vanaf het wandelpad naar beneden naar het water, stuwen, meetpunten, duikers waar je door kunt kruipen: echt met kinderen is dit helemaal geweldig. De spreng is gegraven om het Apeldoorns kanaal van water te voorzien.

Op de volgende AHN-uitsnede zie je hem helemaal liggen. Linksboven in de hoek de A50, rechts het Apeldoorns Kanaal. De spreng loopt van links onderin (met een driehoekige dubbele sprengkop) naar rechts bovenin.

De sprengkop is indrukwekkend. Het idee dat je dit met schop en kruiwagen uitgraaft. Het hele Apeldoorns Kanaal is met schop en kruiwagen gegraven natuurlijk. Maar dat is niet meer dan 2 meter diep, deze spreng ligt hier en daar meer dan 15 meter diep .

foto Mathilde 2021

Onderschat het niet, dit is groots hoor. Ik heb de indruk dat er wel blauwalg in zit, toch waren er mensen aan het zwemmen. Hier komen de twee sprengkoppen samen:

foto Mathilde 2021

Vlak hierna ligt een kantelstuw. Ik heb mijn eerste filmpje gemaakt!

Hmm, deze heul is niet zo goed gelukt. Een heul is een gemetseld ‘dak’ op een tunneltje en een goede heul is prachtig halfrond. Het watervalletje er onder is leuk. Er liggen meerdere van deze kleine watervalletjes in de spreng.

Al snel kom ik bij de kleine waterval waar kinderen met hun ouders of grootouders aan het spelen zijn.

foto Mathilde 2021

Daarna kom ik bij de N786. Gelukkig is daar een leuning van baksteen met een ijzeren hek gemaakt zodat ook automobilisten misschien merken dat ze iets bijzonders passeren. Het liefst zou ik zien dat er een hoge bobbel in de weg wordt gelegd.

Foto Mathilde 2021

De grote waterval is op deze schitterende zaterdag een heerlijke speelplek. Het verval is 15 meter, het is de grootste waterval van Nederland. Maarre, niet natuurlijk uiteraard, deze hele spreng is gegraven. Boven de waterval is de spreng een gootje met gras. Onder de waterval is het een 15 meter diep dal. Op de eerste AHN-uitsnede kun je dus precies zien waar de waterval ligt: aan het begin van het diepe dal.

De zijkanten van de trappen zijn gemaakt van basalt. Basalt is een vulkanisch gesteente dat gevormd wordt doordat vloeibare lava stolt. Bij dat stollen ontstaan krimpscheuren, en als dat maar langzaam genoeg gaat, kunnen zo regelmatige zeshoekige vertikale zuilen ontstaan. Hier zijn ze net niet helemaal perfect, maar je ziet duidelijk de op elkaar gestapelde zuiltjes liggen.

Na de grote waterval is het water rood, ijzerhoudend dus. Of misschien niet zozeer het water zelf als wel de bodem van de spreng. Bij de spoorwegovergang Dieren-Apeldoorn ligt een trap naar beneden waar je dat rode water goed kunt zien. Echt, deze spreng is een speelplaats. Niet alleen voor kinderen, ook voor mij.

Ietsje verder naar beneden komt er van links een zijspreng bij. Ook die is knalrood. Daarna kom ik bij een meetpunt. Even kijken. Hier ben ik natuurlijk weer helemaal alleen; dit interesseert niemand. Nog een filmpje.

Tenslotte kom ik bij het Apeldoorns Kanaal. Het water is wel erg rood hoor. Of eigenlijk niet zozeer het water, er drijven rode vlokjes in en de bodem is rood.

Hier sta ik op de duiker waardoor het water onder de weg het Apeldoorns kanaal instroomt. Je ziet nog net de bakstenen rand van de heul. Je ziet het rode bezinksel van het water uit de spreng in het kanaal stromen. De rest van het kanaal is niet rood.