In Nederland komen geen drumlins voor, of toch wel? De literatuur is niet eenduidig. Het ene nieuwe boek (Jongmans) zegt van wel en het concurrerende nieuwe boek (Berendsen) zegt van niet. Ik zeg van wel. Op de geomorfologische kaart worden ze niet onderscheiden.

Een drumlin is een bult die door een gletsjer is gestroomlijnd tot een eivorm met de hoogste en steilste kant aan de kant waar het ijs vandaan kwam. De kop in de wind dus. Het woord komt uit het Iers, en inderdaad liggen in Ierland prachtige heuvels die hieraan voldoen, maar de mooiste liggen in Canada. Zulke mooie hebben we niet in Nederland. Maar er liggen hier keileembulten genoeg, dus waarom zou daar niet een drumlin tussen zitten?

Lezers: sommigen zullen wel gemerkt hebben dat ik met een grote update van dit blog bezig ben. Ik ben alle 315 stukken aan het lezen, bijwerken, weggooien, splitsen, samenvoegen, schrappen. Ik heb mezelf hiervoor de hele maand november gegeven. Dus een trouwe lezer zal deze maand regelmatig stukken tegenkomen die je in een andere versie al eerder hebt gezien. Zoals dit stuk. Het kan zijn dat sommige reacties niet meer passend zijn; die verwijder ik een voor een.

Dat een bult laag en lang uitsmeert met de kop in de wind als hij wordt overwalst, is heel gewoon. Je kunt het in je tuin uitproberen met kleigrond of op tafel met pottenbakkersklei. Maak een bultje en duw er met je voet of hand overheen: het bultje blijft liggen, wordt nog steviger en smeert uit. Je eigen drumlinnetje.

De bulten in de Steenwijker Heuvelrug voldoen helemaal aan het format:

Steenwijk op het AHN
bron AHN

Ze zijn ontstaan als stuwwal. Daarna kwam er meer ijs uit het NO; de groep bulten is uitgesmeerd naar het ZW en de hoogste toppen van de bulten liggen aan de ijskant. Drumlins! Bij Vollenhove ligt ook een groep heuvels die lijkt op drumlins met als top het 10 meter hoge Hogeland (ernaast ligt boerderij Bergzicht).

Vollonhove op het AHN
bron AHN

Dat onze drumlins niet zo mooi zijn als de prototypes is logisch omdat het ijs hier 125.000 jaar geleden bulten van maakte. De drumlins op de mooie foto’s uit Canada komen ‘net’ onder het ijs vandaan.

De langgerekte heuvels bij Wierden zijn volgens mij een groep van vier drumlins. Die wallen rond deze bulten vormen een ander verhaal wat ik voorlopig nog niet ken. Ook de rug van Markelo via Stokkum naar Gelselaar en Geesteren is een drumlin.

De Wierdense rug op het AHN
bron AHN

In Canada liggen uitgestrekte drumlinvelden vol eitjes die allemaal dezelfde kant op liggen. Dat klopt dan mooi met onze drumlins die ook in groepjes liggen.

Hier nog een mooie op Texel:

Texel op het AHN
bron AHN

De Hoge Berg op Texel is een keileembult met echte drumlinvorm als het ijs tenminste uit het oosten is gekomen. Is dat zo? Dat kan ik niet terugvinden. Het ijs kwam uit het noorden natuurlijk, maar lokaal kunnen er lobben opzij zijn gegaan een zijdal in. Ook de Hoge Berg is niet een eenzame drumlin, maar een groepje van 2, 3 of 4 die samengeklonterd zijn.

De geomorfologische kaart en DGM op het Dinoloket interpreteren deze bulten verschillend. Op de geomorfologische kaart worden de Steenwijkse en Vollenhovense bulten als stuwwallen gekarteerd omdat ze zo in eerste instantie waarschijnlijk zijn ontstaan, maar volgens de geologische doorsnedes op Dinoloket is er geen stuwing te bekennen. Jongmans noemt het drumlins met een kern van stuwwal.

Nederlandse drumlins dus: keileembulten die onder ijs zijn ontstaan, langwerpig en met de kop in de wind. De Steenwijkse en Vollenhovense drumlins, mooi toch?

Het hele verhaal van Oost-Nederland, van Precambrium tot en met de ijstijden bij elkaar? Dat kan!