In 1629 werd een proces gevoerd over een weg die sinds mensenheugenis langs de boerderij Nieuw Reemst (over de akker) naar een gat in de duinenrij liep, maar volgens de nieuwe eigenaresse van de boerderij Ermgard Elisabeth van Dorth, erfgename van Rozendael, ten westen van de Westenberg langs zou moeten lopen.

Nu, 2021, loopt het fietspad nog altijd door het gat in de duinen tussen de Westerberg en het Oude Hout. Volgens de gedaagde partij in het proces was dat in hun tijd ook zo en was dit altijd zo geweest. Dat de Hoge Heren en Dames daar dan ineens een ontginning Nieuw Reemst beginnen, is volgens hun dus behoorlijk onhandig, want die ontginning ligt pal op hun weg.

Bij het proces wordt een kaartje gemaakt waarop de twee alternatieven zijn ingetekend.

Reemst kaart 17
Reemst, GA 5123-1631-9

Ermgard stelt dat de Vossenweg om de Westenberg heen loopt. Anderen verklaren dat de Vossenweg bij A naar rechts gaat en tussen de Westenberg en het Oude Hout door loopt, over de nieuwe akker dus. Ermgard wil dat mensen niet over haar akker maar om de Westenberg heen lopen. Maar daar ligt geen grond van haar, dat is van Ginckel! De stippellijn op het caertgen zal de grens zijn, de doorgetrokken lijn de weg. Oh oh oh.

In het Gelders Archief beslaat het proces een dik pak moeilijk leesbaar papier. Ik heb het processtuk gelezen: het verslag van Kelffken en Glummer, de getuigenissen van beide kanten en de uitspraak. Ik heb hier een pdf van gemaakt die abonnees hieronder kunnen downloaden. Je krijgt dan de hele getranscribeerde tekst, kaartmateriaal en aanvullende informatie.

De teksten op het schetsje.

  • linksboven staat Hindevellt. De Hindekamp is een boerderij bij De Ginckel
  • rondom de kaart staat Noordt, Oost, Zuijdt, West.
  • bij het kleine huisje staat Mossel, bij het grote huis (nieuw-Reemst) staat Westerberch, ’t Olde Holdt, angegraven landt en den wech met sant belopen.
  • bij A splitsen twee wegen zich. Ze heten beide Voscheweechsken. Deze weg begint in het zuiden bij de Paelberch.
  • Bij B ligt een put pol, ernaast staat pretensie van den bepalinge.

Opvallend dat in 1629 het eikenbos bij Nieuw Reemst al het Oude Hout wordt genoemd. Het ligt er nog net zo. Punten A, B en C worden uitgelegd in de stukken. Punt A is de splitsing van de Vosseweg, punt B en C zijn een laagte en een hoogte.

Op het AHN probeer ik dit alles zo goed mogelijk te lokaliseren. Onderaan van links naar rechts de Amsterdamse Weg, links onderin de Mechelse kuil. De boerderij Nieuw-Reemst ligt er nog net zo in de eenzaamheid.

AHN Gelderland Ede
bron: AHN, bewerking: Mathilde, 2019

Zie je het raatakkerveld ten westen van de Westerberg? Dat zie je dus alleen op het AHN, in het veld zie je niks.

Bekijk ons boek Van Heelsum naar Otterlo, over de oude Vossenweg door ruimte en tijd. Hierin beschrijven we een prachtige wandelroute met bijna 100% zandweggarantie tussen Heelsum en Otterlo. Met aandacht voor landschap, natuur en cultuurhistorie.

Voor abonnees

Een prachtige pdf van 35 bladzijden over Nieuw-Reemst of West Reemst met de transcriptie van het proces uit 1629, kaarten, foto’s en veel aanvullende informatie.