Grenzen werden vroeger gemarkeerd met pollen, palen, stenen, kuilen, bomen, wallen en sloten. Maar op oude kaarten vind je ook andere grensmarkeringen, kijk met me mee.

Lezers: sommigen zullen wel gemerkt hebben dat ik met een grote update van dit blog bezig ben. Ik ben alle 315 stukken aan het lezen, bijwerken, weggooien, splitsen, samenvoegen, schrappen. Ik heb mezelf hiervoor de hele maand november gegeven. Dus een trouwe lezer zal deze maand regelmatig stukken tegenkomen die je in een andere versie al eerder hebt gezien. Zoals dit stuk. Het kan zijn dat sommige reacties niet meer passend zijn; die verwijder ik een voor een.

Dit is een kaart van Reemst, gemaakt door Berend Elshoff in 1722.

Meer over deze kaart.

Elshoff 1722 0409-1538-0001

De grens wordt hier gemarkeerd door een doorne boempke. Het lijkt een Zweedse ‘o-met-streepje-erdoor’ maar die zit niet op het wordpress-toetsenbord. Wat zou een doornenboompje zijn? Ik gok op een Gaspeldoorn. Het zal in de verre omtrek de enige gaspeldoorn geweest zijn, verder was het zand, gras en heide.

Ook Nicolaes van Geelkercken was soms creatief als de grens onzichtbaar in de heide lag. Dit is zijn kaart uit 1653 van de Hindekamp, gekopieerd in 1768 door Berger.

De Ginkel in 1768
GA 0409 1571

De rode lijn is de grens tussen Ginkel en Hindekamp, met als grensmarkering den wervelen struik. We hebben ons lang afgevraagd wat een wervelstruik is, maar dat is dus een boswilg.

De volgende is geen grens, maar een punt waar twee Koningswegen bij elkaar komen. Je vindt hem op deze kaart uit het kaarboek van Rozendael, gemaakt in 1721 door Elshoff.

GA 0525 2856-0001

Een beukenstruijk! Het land moet wel bijzonder kaal zijn geweest dat dit een opvallend kenmerk was. Nu staat daar de brandtoren op het Rozendaelseveld.

Nummer vier: een doornenstruijck bij Deelen op deze kaart van Van Geelkercken.

Meer over deze kaart.

Kaart Kempenberg en Deelen
GA 2000-4609

Het gaat om dit detail bij de Schaarsbergen:

Ken je nog meer opvallende grensmarkeringen?

Bekijk ons boek Van Heelsum naar Otterlo, over de oude Vossenweg door ruimte en tijd. Hierin beschrijven we een prachtige wandelroute met bijna 100% zandweggarantie tussen Heelsum en Otterlo. Met aandacht voor landschap, natuur en cultuurhistorie.