Het Mesozoïcum ligt in Nederland in het oosten en het zuiden aan het maaiveld. Van de stenen wordt van alles gemaakt, en we zien het in elke stad wel terug. Kijk met me mee.
Trias
Het Mesozoïcum bestaat uit drie tijdvakken, van oud naar jong Trias, Jura en Krijt.
De groeve bij Kotten
Het oudste gesteente uit het Mesozoïcum in Nederland is de Muschelkalk. Deze kalksteen wordt in de groeve bij Kotten bij Winterswijk gewonnen om kunstmest mee te maken. Zo verdwijnen onze oude bodemschatten. Bij de Haarmuhle, de watermolen op de grens bij Buurse, is deze kalksteen te zien in de bodem van de beek.
Jura
Jura is alleen in de groeve bij Kotten te zien.
Twee vulkanen
In Nederland werkten in de Jura minstens twee vulkanen. Diep onder de Waddenzee bij Vlieland slaapt de Zuidwalvulkaan. Verder naar het noorden in de Noordzee ligt een tweede vulkaan, Mulciber. Ze hebben effect op het magnetisch veld ter plekke.
Krijt
Krijt wordt verdeeld in Onderkrijt en Bovenkrijt.
Klei voor bakstenen
Het oude Onderkrijt is te vinden bij Glane in de Glanerbeek in de vorm van klei, maar in het veld is daar niets van terug te vinden. Vroeger waren er bij Glane en Gronau steenfabrieken die bakstenen bakten van deze klei. Dan heb je toch wel echt een oud huis….
Bentheimer zandsteen en Gildehauser zandsteen
Iets jonger Onderkrijt ligt net over de grens bij Bentheim en Gildehaus: zandsteen. In Bentheim prachtig te zien in tientallen meters hoge steilwanden van oude groeves. Met Bentheimer zandsteen zijn in Nederland heel wat oude kerken gebouwd zoals de Plechelmus in Oldenzaal. Ook staat Twente vol met plantenbakken van Bentheimer zandsteen, wat oorspronkelijk drinktroggen waren. De Gildehauser zandsteen is iets jonger.
De Staringgroeve in Losser
Onder Losser onder de Losserse es ligt een vergelijkbaar gesteente. Toen die werd volgebouwd is een mooie ontsluiting gemaakt: de Staringgroeve. Bij Kotten ligt groenzand uit deze periode: zand dat groen gekleurd is door het mineraal glauconiet. Bovendien wordt in Twente drinkwater onttrokken uit het Onderkrijt en zit er gas en olie in.
De groeve in de Pietersberg
Voor het jongere Bovenkrijt gaan we dan eindelijk naar Limburg. Hier worden bij de Pietersberg in het groot en op vele andere plekken de kalksteen (ten onrechte mergel genoemd) uit het Bovenkrijt gewonnen. Op vele plekken komt dit Bovenkrijt aan het maaiveld langs holle wegen en beken en in oude lokale groeves. De kalk zit vol prachtige fossielen.
Vuursteen
Tussen de lagen kalksteen van het Bovenkrijt zitten lagen vuursteen. Vuursteen is raar spul, ik vind het magisch. Je vindt het in merkwaardig gevormde knollen die vol fossielen zitten. Vuursteen is een ander verhaal.
Fossielen van dinosaurussen
Veel fossielen van dinosaurussen zijn hier niet gevonden, want Nederland lag gedurende een groot deel van hun tijd onder water. Bij Maastricht zijn in de krijtlagen van de Pietersberg botten van een Hadrosauriër gevonden. Dat is raar, want dit was een landdier, en die krijtlagen zijn zee-afzettingen: Maastricht lag onder water. Is hij uitgegleden en verdronken? Vast. Ook zijn resten gevonden van een 15 meter lange hagedis, de Mosasaurus, dat lekker verwarrend wel een saurus maar geen dinosaurus was.
Marmer en traventijn
Misschien heb je wel Mesozoïcum in je eigen huis: marmer en traventijn bijvoorbeeld. Misschien heb je wel een achterwand van een oude wastafel van marmer, of een marmeren aanrecht in de keuken. Of een marmeren asbak.
Serie Het Verhaal van Nederland
Dit is een deel in de serie Het Verhaal van Nederland waarin we in een tijdcapsule de lange geschiedenis van Nederland achterna reizen. Van 22:38 tot 23:39 uur reizen we door het Mesozoïcum.
