Langs de Luntersebeek

De Luntersebeek stroomt van Lunteren naar Amersfoort waar hij door de stad stroomt als Langegracht. In Amersfoort komt de Barneveldsebeek erbij en dan heten ze samen ineens Eem. Ik bekijk vandaag het deel tot Amersfoort.

De bron van de beek

De beek begint in Lunteren in de berm van een klinkerweg langs de nieuwe woonwijk Haverkamp aan de Westzoom. De greppel langs dit weggetje is droog, maar aan de andere kant van de Westzoom staat er water in de beek. Een metalen hek met de naam van de beek – om een brug te suggereren (zoals Renkum heeft gedaan bij alle beken) – lijkt me geen weggegooid geld.

Ik vind de beek terug op industrieterrein De Stroet. Ik wil natuurlijk over de oever lopen – afgezien van het feit dat ik mijn fiets bij me heb – en dat lijkt me een prachtig project: een wandelroute langs de beek van Lunteren tot aan het IJsselmeer. Filmpje!

Ik fiets verder en zoek overal waar het kan de beek op.

Het waterschap heeft een aantal jaar geleden de schouwpaden verkocht aan de eigenaren van de gronden ernaast. Ik was toen nog niet actief, en zou absoluut tegen hebben gestemd en hopelijk dit hebben tegengehouden. Als ze dat niet hadden gedaan, hadden we nu tientallen kilometers wandelpad kunnen ontwikkelen, natuurgebieden kunnen ontlasten, landelijk gebied kunnen openen.

Ik fiets ontgoocheld verder en kom bij buurschap De Beek. Hier komen maar liefst vier beken samen: eentje met de naam De Beek (hoe klein was het wereldbeeld van de naamgever?), de Overwoudsebeek, de Luntersebeek en de Veenderbeek. Dat punt wil ik zien natuurlijk, maar geen kans. De weg heet Kruisbeekseweg, maar hier kruisen geen beken, ze stromen samen. Op de nieuwste topokaart zijn twee van de vier afgewaardeerd tot niks overigens.

Terwijl ik dit op een bankje bestudeer, komen twee ezels kijken en knabbelen aan mijn haren.

Ik fiets verder maar kan nergens – ook niet lopend – langs de beek. Al mijn foto’s zijn hetzelfde: vanaf een brug verdwijnt de beek in de verte.

Bij Renswoude wordt het leven beter. Achter Renswoude is een fietspad langs de beek, en even verder ook een wandelpad. De beek is hier tot nat natuurgebied omgevormd. Top gedaan, Renswoude.

De brug in de Barneveldseweg vind ik wel grappig: de naam is verwerkt in het ijzerwerk. Maar automobilisten racen er langs en zien niks, en ik, fietser, kijk tegen de achterkant van de letters aan dus moet op die drukke weg gaan staan om de naam te kunnen lezen.

In de beek ligt een klepstuw; die herken je aan twee lange palen met heugels (klikgaatjes). Automatisch gaat zo nodig een klep omhoog die onder water zit. Tiktiktik hoor je dan.

Helaas eindigt al dit leuks op een industrieterrein, en dan fiets ik naar de brug in de N224 bij De Dennen. De brug over de weg voor auto’s is saai, maar de fietsbrug is leuk!

Vandaar kan ik verder fietsen over de Slaperdijk en kom ik de beek weer tegen bij de Schans Werk aan de Engelaar.

Ik fiets verder naar Scherpenzeel. De beek stroomt daar langs een nieuwe woonwijk en een deel is opgenomen in een soort park. Prima gedaan.

De beek stroomt verder door een bos. Prachtig is het hier.

Tenslotte komt hij bij Lambalgen uit in het Valleikanaal. Waar ik natuurlijk even op de punt moet staan met mijn armen wijd – het Titanicpunt. Het Valleikanaal is in de beekbedding gelegd.

Tussen Lambalgen en Bruineburg lopen beek en kanaal samen op – oude kronkels zijn hier en daar nog te herkennen aan natte plekken en sloten ten oosten van het kanaal. Bij de Bruineburgsluis nemen beek en kanaal weer afscheid.

Ik volg de beek verder. Waar de Geeresteinselaan op de beek stuit, lag vroeger het Verlaat van Geerestein. De resten liggen er nog.

Bij Den Boom ligt de drukke Geeresteinselaan (N226) langs de beek. Op topotijdreis 1900 zie ik dat op dit stuk meerdere bochten uit de beek zijn gehaald.

Een oude hooiberg.

Bij de voormalige waterkruising tussen de Schoonebeekse grift en Luntersebeek ligt de Rode Brug. Daar komt de Woudenbergse grift = Schoonebeekse grift erbij en dan gaan ze samen verder als Heiligenbergerbeek. Nicolaes noemt dit punt Cruijsbeeck, want grift en beek kruisten hier echt.

Dit is de mooie brug bij de Ooievaarshorsterweg in Leusden.

De beek stroomt langs Ruiterbeek en Lokhorst en dan bij de Heiligenberg komt de Schoonebeekse grift – die in Leusden de Leusdergrift heet – er weer bij.

Om de oude kaart en de luchtfoto te vergelijken, moet je een van beide draaien.

Daarna komen we in Amersfoort. Het eerste dat ik zie is een prachtige steen uit Portugal, een geschenk in het kader van een stedenband – wat zou Amersfoort aan de zusterstad in Portugal hebben gegeven? Een brok veen?

In het zuiden is de beek topattractie in landgoed Randenbroek.

Even ten zuiden van de gracht is een leuk kunstwerk gemaakt in een scherpe hoek van de beek – daar kwam vroeger een van de takken van de Barneveldsebeek erbij.

En dan ben ik bij de gracht. De beek stroomt onder de prachtige waterpoort Monnikendam door – die onder een hoek in de beek ligt (volgens mij heeft de naam niks met monniken te maken maar met ‘mank’, maar mijn artikel hierover heb ik vanwege de vele negatieve reacties weggehaald)- en stroomt dan verder door de binnenstad van Amersfoort en heet daar de Langegracht.

Daarna gaat hij samen met de Barneveldsebeek en het Valleikanaal op weg naar het IJsselmeer als de Eem.

Alle afbeeldingen