Hieronder de kaart van Van Deventer uit 1561. Er is genoeg geschreven over deze prachtige kaarten, ik kijk alleen naar het landschap.
Sorry dat ik stoor. Rechts op deze site staat een doneerknop voor 3 euro. Hiermee kopen Geert en ik kopjes koffie onderweg. Hoeft niet, mag wel.
Van Deventer heeft van bijna alle Nederlandse steden deze kaarten getekend. Hij deed dat in opdracht van de Koning van Spanje. De kaarten hadden een strategisch doel: hij moest de stad intekenen maar ook de ligging in het landschap, zodat duidelijk was wat strategisch de sterke en zwakke punten van de stad waren. Hij kleurt hoge droge gebieden licht en natte onbegaanbare gebieden donkergroen.
Veel van zijn kaarten hebben net als deze een kleinere van de stad ernaast. Hierop staat de stad met de belangrijkste gebouwen.
Je ziet dat Amersfoort midden in het dal van de Eem ligt. Het heeft dan ook altijd problemen met wateroverlast gehad. Het ligt in het gat waar je vanuit de hoge Utrechtse Heuvelrug, linksonder, kunt hoppen naar de dekzandrug van Hoogland, rechtsboven. Het had bovendien een uitgang naar zee en naar het achterland via de Eem. De Eem was niet echt een grote bevaarbare rivier maar een brede veenstroom die met indrukwekkend veel moeite door de eeuwen heen richting de zee bevaarbaar gehouden is. Jammer van die wateroverlast als de Eem weer eens buiten zijn oevers trad, maar een perfecte plek om geld te verdienen.
Wat ik super opvallend vind, is dat aan de rechteroever Van Deventer groene vegen tekent aan de rechteroever van de Eem en niet aan de linkeroever. Die vegen zijn beekdalen, moerassen of in elk geval natte laagtes. Om te bekijken hoe dat zit, maak ik een uitsnede uit het AHN van ongeveer hetzelfde gebied.
Ja zeg, Amersfoort ligt tegen een uitloper van de stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug aan. Dan ligt het eigenlijk net zo als Wageningen, maar dat is een ander verhaal.
Van Deventer tekent twee parallelle wegen naar het noordoosten. Dat zijn de Hoge en de Lage Weg en die liggen er nog net zo.
Nou komt het mooie: de atlas is opnieuw uitgegeven. Het zal niet het goedkoopste boek in je kast zijn, maar wel eentje waar je uren en uren van kunt genieten.
“Ja zeg, Amersfoort ligt tegen een uitloper van de stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug aan. Dan ligt het eigenlijk net zo als Wageningen, maar dat is een ander verhaal.”
De gelijkenis met Groningen is op het eerste gezicht veel sterker dan die met Wageningen: Groningen aan het uiterste randje van de Hondsrug. Maar waar de Groningers ervoor gekozen hebben hun Martinitoren (en Akerk) op het zand te bouwen, kozen de Amersfoorters blijkbaar voor de natte laagte en namen ze de overstromingen voor lief. Je vraagt je af waarom die eerste Amersfoorters hun Lange Jan niet een paar honderd meter naar het Zuid Westen hebben gebouwd, hoog en droog. Dan hadden ze zowel de voordelen van de voorde door de Eem ‘vlak voor de deur’, als van de droge voeten op het zand (en grind) van de stuwwal. Groningen met Drentse Aa, Hunze en Reitdiep (analoog aan Amersfoort met Eem) lijkt dan toch slimmer? Waarom is Amersfoort precies in dat diepe gat gebouwd?
Overigens, wát een leuke website en wat een fijne blogs! Vele uren leesplezier over mijn eigen wandelgebied! Ik gun je van harte je koffie onderweg, maar ik heb geen Paypal, Visa, Mastercard, etc. Wat nu?
Dank voor je compliment! Bij mijn volgende kop koffie zal ik aan je denken. WordPress is nou eenmaal een Amerikaanse websitebouwer, helemaal gericht op creditcard. Terwijl ze, neem ik aan, genoeg klanten in Europa hebben. De US is de norm, vinden ze zelf, en die leggen ze op aan de rest van de wereld. Ja waarom is de Lange Jan niet wat hoger en droger gebouwd? Hij staat vast wel gefundeerd op zand overigens, anders was hij allang verzakt. En geldt voor Utrecht niet hetzelfde? En waarom is dat bij Groningen anders? Hoe meer je ergens induikt, des te interessanter wordt het.
‘Het ligt in het gat waar je vanuit de hoge Utrechtse Heuvelrug, linksonder, kunt hoppen naar de dekzandrug van Hoogland, rechtsboven.’
Die dekzandrug is nog mooi bewaard gebleven tussen de vinexwijk Kattenbroek in Amersfoort-Noord en het park Schothorst-Noord, restant van het gelijknamige landgoed Schothorst. Bovenop de rug ligt een enk, nu een langgerekt grasveld met de karakteristieke bolling van de oude akker. Namen als Oude Engweg (Molenpad), Enkeerdpad en Dekzandpad verwijzen er nog naar. Het veld wordt nu gebruikt voor evenementen, honden en hun baasjes en je kunt er mooi je vlieger op laten. Maar weinigen zullen nog de fysisch en historisch geografische betekenis er van kennen. Er zou eigenlijk een informatiebord bij moeten worden geplaatst…
Eens! Of zullen we op een paaltje een sticker plakken met een link naar dit blog?
Dat lijkt me een goed begin! 🙂 Heb jij stickers?
Nee, maar die kun je vast maken en bestellen via internet. Maar dan heb je vast 250 dezelfde…..