Van R kreeg ik een stapel kaarten van de Rijn (en van de Waal, maar de Waal is een ander verhaal). Het is een serie van 9 kaarten van de Rijn in Gelderland tussen Arnhem en Wijk bij Rijswijk (de kaart stopt waar in 1952 het Amsterdams-Rijnkanaal gegraven zou worden, of beter gezegd: daar waren ze ten tijde van het maken van de kaart natuurlijk allang mee bezig). De serie is gemaakt door de Stichting voor Bodemkartering Stiboka in 1949-1951. De titel is Klei-inventarisatiekaart.

Het doel van de kaart is om aan te geven welke klei winbaar is voor de baksteenindustrie. De kaart is ingekleurd met verschillende tinten groen, oranje, roze. rood en paars. In de online bibliotheek van de WUR vind ik het rapport, de kaarten en de legenda.

Ik ben niet zo geïnteresseerd in al die kleisoorten, want ik vermoed dat alles inmiddels is afgegraven, of het nou geschikt of ongeschikt was voor de steenindustrie. Want er zijn meer belanghebbenden (dijkenbouw) en je kunt minder geschikte kleien ook mengen om zo tot een homogeen mengsel te komen. Op de geomorfologische kaart van de Rijn zijn alle uiterwaarden grijs gekleurd: afgegraven. Maar op de kaartenserie is aan de soort klei goed te zien waar geulen en ruggen van kronkelwaarden en nevengeulen liggen. En omdat nu alles is vergraven of geëgaliseerd, zijn die fenomenen nu verdwenen of kunstmatig weer aangebracht. Dus bij mijn serie Zandbanken in de Rijn ga ik de serie gebruiken.

Een eerste indruk van de legenda is dit: paars, grijs, bruin, oranje en rood is ongeschikt voor baksteen: deze gebieden zijn al in 1950 afgegraven, is onland, opgespoten of zijn fabriekscomplexen. Geel is zand. Groen is klei, en hoe donkerder, des te dikker de laag.

blad II-4-O Meinerswijk
blad II-4-W Oosterbeek – Driel
blad II-5-O Doorwerth – Driel, Heteren
blad II-5-W Renkum – Heteren en Randwijk
blad II-6-O Wageningen – Randwijk, Lakemond
blad II-6-W Nude, Blauwe Kamer – Kesteren
blad II-7 Rhenen, Remmerden, Elst – Lienden
blad II-8-O Elst, Amerongen en Lienden, Eck en Wiel
blad II-8-W Amerongen, Koornwaard – Maurik
blad II-9 Wijk bij Duurstede – Rijswijk