Terlet is top voor een middagje uit: op de fiets ernaartoe, lopen door leegte, terras met zicht tot de horizon en op het zweefvliegveld, je e-bike opladen.
Terlet ligt op de noordrand van de Sandr van Wolfheze, de grote kom tussen de stuwwallen van Arnhem, Apeldoorn, Reemst en Ede. Sgrooten tekende het zo, het groene vlakje rechtsboven is Ter Leth: Meer over de atlas van Sgrooten
Ernaast ligt de Galgenberg, niet dat er ooit een galg heeft gestaan. Laten we eens inzoomen op dit stukje op de kaart van Sgrooten:
Op de Galgenberg tekent hij een galg waar iemand aan hangt (bij westenwind rook je dat lekker in Ter Leth) en twee radstaken: wagenwielen hoog op een paal waarop men de resten van een lijk legde dat helemaal stuk was geradbraakt. Hij tekent een mooi kruis en schrijft: Cruijs Hartoug H Reynolt der 5 van Gelre – die was daar verongelukt. En hij tekent een dal Duvels Koel (= duivelskuil). Het was kortom goed toeven daar in Ter Leth.
Terug naar nu. Op de helling is een leuk restaurant met mooi terras met zicht op het zweefvliegen en paragliden en met een fantastisch uitzicht tot aan Arnhem. Op de foto’s lijkt het niet bijzonder, maar dit moet je echt zelf even komen bekijken. Het uitzicht is subliem. We zien aan de horizon flats van Arnhem en de Kematoren – en niet dat nou allemaal zo mooi is, maar we kijken dus over het Merckendal in de Sandr van Wolfheze heen naar de stuwwal van Arnhem 5 km verderop.
Meer lezen over dit gebied? Lees de Sandr van Wolfheze over de kom tussen de vier stuwwallen van Ede, Reemst, Apeldoorn en Arnhem, met daarin het Renkums Beekdal en het Heelsums Beekdal. Of lees de Serie Het Merckendal waarin we alle zijdalen in het stroomgebied van de Heelsumsebeek in detail bekijken.
Ik loop het liefst van halte naar halte of langs een beek, maar bij Terlet kan geen van beide: geen halte noch beek in de verre omtrek te vinden. Dan maar rondlopen.
Voorbij het restaurant kunnen we de Galgenberg beklimmen (dat mag volgens de bordjes maar lees de comments hieronder: de camping wil het niet). Bovenop ligt een plaat beton; dat is een restant van Teerose II, de basis van de Duitsers in WO2. Bovenop ligt ook een RD-steen. Vanaf de top van deze heuvel kunnen we alleen terug naar het restaurant; de weg naar Deelen is afgesloten – jammer.
Ik heb vorig jaar bovenop die betonplaat een filmpje gemaakt:
Vervolgens wandelen E en ik aan de oostkant van de A50 een heerlijk rondje. Zoals altijd zijn de foto’s op verschillende dagen gemaakt.
Ten oosten van de A50 passeren we twee linden die vroeger voor de boerderij Groot-Terlet stonden. Die boerderij staat al op de kaart die Bernard Elshoff in 1730 heeft gemaakt. Nu ligt de A50 op die plek. Maar het zijn niet dezelfde bomen volgens mij – dat zou leuk geweest zijn! (Iets zegt me dat de oude foto gespiegeld is, dus dat de rechter boom op de oude foto de linker is op die van mij.)
We lopen een eind over de Ringallee die ligt op de grens van Rozendaal – nog steeds wil ik die hele grens een keer affietsen. We komen op het drielandenpunt tussen Arnhem, Apeldoorn en Rozendaal. Filmpje:
Even verder naar het oosten passeren we de plek waar de Koningsweg van Hoog-Buurlo naar Hof te Dieren deze grens gepasseerd moet zijn, maar daar zien we niets van. Filmpje:
We komen langs de Postberg waar nu bovenop een hoge mast staat. In de WO2 stond hier een Duits station waarvan de resten nog zichtbaar zijn:
We zien nog een betonnen ding in het bos, zal ook wel Duits zijn. Maar, zegt G, hij ligt precies op de plek van de Koningsweg; alsof hij die afsluit.
Over de Hessenweg lopen we terug naar Terlet. Dit vind ik zelf zo’n mooi pad, bij mooi weer blijf ik fotograferen. Het Hessengat is subliem.
In het Wolfsdel zien we diep uitgesleten geulen die op de foto niet spectaculair zijn maar in het veld wel (een kleine meter diep).
Ik wil een serie maken van bodemprofielen zoals een wandelaar of fietser die tegenkomt onderweg (dus zonder schep). Hier twee haarpodzols. Deze uitgespoelde grond ligt vaak onder heideveld. Opvallend is het bandje grind op de rechterfoto: dat kan alleen maar door water zijn afgezet.
Op het Terletse veld liggen drinkpoelen die op fotogenieke dagen prachtige foto’s opleveren maar vandaag niet.
leeg
Alle afbeeldingen
Terlet 2023 haarpodzol, Terlet 2023 haarpodzol, Terlet 2023 Terlet 2023 Terlet 2022 
Terletseweg 2022 Terlet 2022 
Terlet 2022 Terlet 2022 Terlet 2022 Wolfsdel Terlet 2022 Wolfsdel Terlet 2022 Wolfsdel Terlet 2022 Terlet 2022 Hessenweg Terlet 2022 Hessengat 2022 Hessengat 2022 Terlet GA 0525 2856 0004 Terlet in 1926 – Ambt en Heerlijkheid Terlet GA 2653 Beerenbergdel 2022 Palenberg 2022 Palenberg 2022 Palenberg 2022 Terlet 1945 Sgrooten
ik had je antwoord nu pas gezien op mijn bericht maar het is echt strafbaar om verder dan de bel (restaurant) te lopen als je niet bevoegd bent en dat bortje boven aan de camping is voor mensen op de camping, dus je mag niet op de camping komen of verder.
Okee, ik zal het niet meer doen. Ik vind het wel jammer van die mooie plek.
Zover ik weet heeft er wel degelijk een galg op de galgenberg gestaan, vandaar ook de naam. Te zien op meerdere kaarten uit de 16e en 17e eeuw. Bijvoorbeeld op de kaart van de Veluwe van Christiaan ’s Grooten.
Galgenbergen waren eeuwenlang gewoon in ons land, zo werd iedereen duidelijk herinnerd aan de straffen voor wandaden.
Ik ken die kaarten, maar vaak schrijven cartografen elkaar over. Tot nu toe ben ik geen archiefstuk tegengekomen waarin iemand aan de galg van Terlet werd gehangen. De galgenberg van Terlet staat in het rechtsgebied van Ede, buiten het Schependom van Arnhem, buiten de invloed van Rozendaal, en buiten de invloed van ’t Loo. Maar Ede had geen recht om doodvonnissen uit te spreken. Dus, naast het feit dat ik nergens een rechtszaak tegenkom die eindigt in Terlet, zou ik ook niet weten wie de macht had om daar een galg neer te zetten. Vooralsnog ben ik niet overtuigd. Nou lees ik niet alles, dus als jij een bron hebt waarin staat dat iemand wordt opgehangen in Terlet, dan hoor ik het graag.
Hoi, ik heb je verhaal gelezen (ik vlieg op terlet en verblijf ook op terlet) en ik zag dat je het had over “de Galgenberg beklimmen” en dat als je eerst langs een bordje loopt waarop staat dat het terrein alleen is voor bevoegde mensen dat je uitkomt bij een ander bordje waarop staat dat je wel mag rond wandelen. Dit is niet zo handig natuurlijk ,want Terlet is een actief vliegveld, dus kan het slecht aflopen als je de regels niet kent. En oudere mensen komen hier ook voor hun rust dus is het niet fijn voor die mensen als hier allemaal bezoekers over de camping heen lopen. Het zou fijn zijn als je je verhaal nog kan aanpassen of duidelijk er bij kan zetten dat het niet de bedoeling is om langs de borden te lopen.
Tja als er twee verschillende bordjes staan, wat zijn dan de regels? Het lijkt erop dat de camping een stukje openbare weg heeft afgesloten voor zichzelf, maar of dat mag? Op het vliegveld lopen,, mag uiteraard niet. Maar de top is volgens mij openbaar toegankelijk.
Over stagnerende lagen info te vinden in:
Waterlandschap_Hoge_Veluwe
https://www.hogeveluwe.nl/files/Waterlandschap_Hoge_Veluwe.pdf
Om de galgenberg te bereiken, moet je dan het zweefvliegtuig terrein op? Ik zie alleen een bord dat toegang tot het terrein niet is toegestaan?
Je moet inderdaad het terrein op, richting de camping en dan bij de camping direct naar rechts. Het rare is, zodra je de camping voorbij bent kom je weer een bordje tegen dat je vrij mag wandelen op wegen en paden, en dan kun je zonder problemen terug lopen. Iets klopt er dus niet in die bordjes. Volgens mij mag het gewoon.
Leuk terrein hoor om te zijn! Die drinkpoelen liggen best wel hoog (89 meter) betekent het dat hieronder een ondoorlaatbare grondlaag zit? Anders zou op deze hoogte toch geen water blijven staan? Het Hessengat ligt op 70 m.
Ik verbaas me erover dat daar ergens een koningsweg gelopen zou hebben… welke zou dat dan moeten zijn? Verlengde van de huidige Langer Juffer??
Ik heb een foto van de Wolfsdel waarbij je de diepte aardig ziet, probeer deze toe te voegen. Wat niet lukt helaas….
Overigens is de Beerenbergdel ook erg de moeite waard!
Koningswegen: daar liep de Koningsweg van Hoog-Buurlo naar de Doornstruik ten oosten van de brandtoren (die aansluit op de Koningsweg naar Dieren). Goed idee om een blog aan de Koningswegen te wijden.
Drinkpoelen: slimme opmerking. Ik vermoed dat ze met leem bekleed zijn, anders zou het water inderdaad zo wegzakken. Tegenwoordig zie je regelmatig zwart plastic uit de grond rond een drinkpoel steken.
Overigens is het niet zo dat er geen water kan blijven staan op deze hoogte. Het Deelenseveld is bijvoorbeeld hoog en kletsnat, omdat er een ondoorlatende laag vlak onder het maaiveld zit. Die ondoorlatende laag kwam vroeger op veel hoog gelegen heidevelden voor maar is kapot gemaakt toen Staatsbosbeheer dennen ging planten. Bij de Beerenberg en het Rozendaalseveld ligt ook een ondoorlatende laag, ‘schoensmeer’ noemen bodemkundigen die wel. Daarom staat er na een regenbui vaak nog lang water (en daardoor kon daar de waterval van Martinet ontstaan) en groeit er bijvoorbeeld dopheide.
Die betonnen plaat ligt toch op de Galgenberg? De Terletse Berg ligt volgens mij aan de oostzijde van Terlet. **********