Nicolaes van Geelkercken heeft ook van Deelen een detailkaart gemaakt. Deze kaart lijkt bijzonder veel op deze van Ginckel, die hij ook in 1653 heeft gemaakt. Meer over de kaart van Ginckel.
Ik neem aan dat hij er ook eentje van Reemst heeft gemaakt, maar die heb ik nog niet gevonden en er ook nooit een verwijzing naar gevonden. Weg waarschijnlijk.
Deelen was, net als Ginckel en Reemst, een landbouwenclave temidden van een groot heideveld. Alleen ligt de Ginckel in een hoek van hun veld.
Rechts in de hoek van Deelen ligt Terlet. Volgens de noordpijl op de kaart ligt dat noordoostelijk van Deelen, maar zoals zo vaak bij kaarten van Nicolaes van Geelkercken moeten we de noordpijl een kwartslag naar links draaien. Raar maar waar. Had hij een magneet in zijn broekzak of zo? Ook de noordpijl op de kaart van Ginckel moeten we een kwartslag draaien, maar dan naar rechts. Ik begrijp er niets van en ik lees er nooit wat over.
Ik teken de grenzen van het Deelense veld in op Google Maps:
Van Geelkercken tekent 4 huizen in Deelen en 2 in dit deel van Terlet (het oostelijke deel hoort bij Rozendael). Tegenwoordig is het aantal huizen niet veel toegenomen: een paar in Deelen en een landhuis in Deelerwoud en Hoog Deelen (= privejachtgebied), maar er liggen wel twee vliegvelden in Deelen! Verreweg het grootste deel van Deelen is niet openbaar toegankelijk: park De Hoge Veluwe, vliegveld Deelen, vliegveld Terlet, privelandgoed Deelerwoud, privelandgoed Hoog Deelen. Ik kan nergens zomaar in. toch zijn we hier best vaak geweest: het fietspad tussen Deelen en Woest Hoeve is een parel, de Hooiweg idem, en het Deelenseveld in park de Hoge Veluwe ook. Maar buiten de fietspaden kunnen we niet zoveel.
Terug naar de kaart. Wat tekent Nicolaes dat nu nog hetzelfde is? De westhoek is Aertsbergh: dat is, zie mijn tekening op google maps, nu de zandvlakte bij de Pollen. Vandaar ga ik met de klok mee langs de grens. Linksboven tekent hij een Dornen struxkens vles. Daar tekent hij ook een grenspunt. Een vles is een ven, met doornenstruiken kan hij hulst of gaspeldoorn bedoelen. De plek is bekend: er is daar een fietsstandplaats en een houten vlonderpad naar een meertje. De noordhoek is Hoog Barlo. Vandaar naar rechts lees ik De Lemmer dat tot 1870 op de kaart staat als een grote kale heide waarna het ineens is volgeplant met dennen.
Vandaar verder naar rechts komen we in de buurt van de Woeste Hoeve. Daar maakt de grens een hoek naar het zuiden en loopt gebogen langs de pol int Heijmeloo (nu heet die plek ’t Hemelte met een wildkijkhut) naar Braeken. Daar ligt nu De Braak, vlakbij het ronde ecoviaduct.
Daarna komen we in Terlet, waarover straks meer want daar schrijft hij van alles bij. Vandaar maakt de grens weer een hoek, loopt langs een paar pollen (daar staan tegenwoordig grenspalen, maar in 1653 nog niet), komen bij de Nijeuwen pol bij de Kempperbergh. Daar maakt de grens weer een hoek, gaat noordwaarts en dan komen we via het bos Deelen Staart (dat ligt er nog) en de Comenij (nu Kompagnieberg) weer op de Aertsbergh.
Met name in het westelijke deel tekent Nicolaes vennen in een gebied dat hij Burgendall noemt: die vennen liggen er nog net zo: een uitgestrekt pijpestrootjeveld met vennen in het Park de Hooge Veluwe. In het voorjaar, als de mossen sporen hebben, is het daar zo mooi!
De kerkweg uit Deelen gaat naar Aenstoot (= Otterlo), dat was een eind lopen op zondag. Ten noorden van Deelen tekent hij duinen santbergh, en daar ten noorden van arceert hij een stuk en schrijft erbij ’t Groote Dal. Dat wil ik terugvinden op het AHN. Ik teken (met mijn muis op het scherm, heel knullig dus) Deelen op het AHN over. Oranje de grens, in rood Deelen en Terlet, in groen het Groote Dal.
Tenslotte zoom ik in op Terlet.
De grens loopt dwars door Terlet (daar heb ik eens mooie verhalen over gelezen, hoe Terletters op zeker moment verdeeld waren over drie gemeentes Arnhem, Ede en Rozendael en daar slim gebruik van maakten). Het gaat vandaag over het westelijke stuk, nu het vliegveld dus. Hij tekent een rechthoek en een halve cirkel, en wijst met een handje naar de rechthoek. Hij schrijft: Dit uijtgegraven landt was met onlant groot ontrent drij morgen.
Tot zover deze kaart. Ik had alles dolgraag in t veld bekeken, maar Deelen is grotendeels niet vrij toegankelijk. Zucht.
Meer bijzondere oude kaarten van de Nederveluwe
Premium abonnees lezen hier de tekst op de kaart
Voordelen voor premium abonnees:
- je steunt mij en mijn blog enorm: niet alleen financieel (dit blog draait op een duur abonnement in wordpress), maar het is gewoon heel erg leuk dat er mensen zijn die dit blog zo waarderen dat ze er geld voor over hebben.
- je krijgt elke twee weken een extraatje, zoals:
- de transcriptie van teksten op een kaart;
- een transcriptie van een archiefstuk over landschap;
- een fietsroute.
