Edenaren, Bennekommers opgelet: wie weet meer van deze wal?

Gisteren fietsten we door de Moft bij Bennekom op zoek naar deze wal.

Hij was niet moeilijk te vinden want we hadden op kaartjes ingetekend waar we moesten zoeken. Maar hoe groot en opvallend ook, we zeiden allebei (G en ik) dat we hem niet hadden gezien als we er niet naar gezocht hadden. Ik ben hier al zo vaak geweest, nooit een wal gezien.

We kunnen de wal volgen op AHN vanaf Hoekelum tot aan het drielandenpunt tussen Ede, Wageningen en Renkum. Dan is de wal dus 3,4 km lang. Hij loopt vanaf een hoekpunt in de wal rond Hoekelum tot aan de wal (die ik QR-wal noem: de wal van Quadenoord-Raesvelt) bij Quadenoord. Met deze wal wordt zo een groot deel van de Moft ingesloten. Maar niet de hele Moft.

Meer over deze kaart.

GA 0012 1408

Ik zelf vermoed daarom een verband met de konijnenwarande van Grunsfoort, maar heb in de stukken daarover helemaal niets over wallen kunnen vinden. Zwak punt: het bos ten noordoosten van deze wal hoorde ook bij de Moft. Deze wal gaat er niet omheen maar doorheen. Sterk punt: het is de kortste verbinding om een gebied in te sluiten.

Hij is kaarsrecht. Dat doet mij vermoeden dat hij niet met de hand is gemaakt: in oude wallen zit altijd wel een bochtje. Waarom zou je een dikke boom omhakken? Het lukt je niet om met een schop en een kruiwagen in een heuvelachtig bos echt helemaal kaarsrecht te graven. Deze wal is kaarsrecht.

Met mijn muis op het scherm kan ik geen kaarsrecht lijntje trekken.

De wal is ouder dan de A12 en ouder dan het landbouwveld. Op de volgende uitsnede is dat te zien: de wal loopt door aan weerszijden van de weg. Ik heb de wal precies als diagonaal gemaakt van linksboven tot rechtsonder.

Een deel staat ook op de kaart van rond 1809 van De Man. Hee, die heb ik niet tot mijn beschikking. (Hmm, ik had net gezegd dat hij niet met de hand gemaakt zou zijn, er klopt nu al iets niet.)

In het RAAP-rapport ‘Hoekelum 2017’ wordt het een wildwal genoemd. Maar er staat niet bij wie hem heeft aangelegd en welk bos dan beschermd moet worden, want de wal loopt dwars door het bos en niet langs perceelsscheidingen, eigendomsgrens, buurtgrens, weg of welke grens dan ook.

Op de volgende foto zie je een wandelpad door de wal als een heuse ultrakorte holle weg. De wal is hier een paar meter breed en anderhalve meter hoog.

Ten zuiden van de Dikkenbergweg is de wal heel goed zichtbaar, ook vanaf de straat. Helaas heb ik daar geen foto van. Ook daar is hij breed, stevig, bol. Anderhalve meter hoog en heel duidelijk aanwezig.

Ik heb ook gedacht aan een wal die bijvoorbeeld een smeerpijp vanuit de oude Enka in Ede naar de rioolwaterzuivering in Renkum bedekt. Je moet out-of-the-box denken nietwaar. Maar de Enka was er in 1790 nog niet, en deze wal volgens volgende kaart al wel.

Hij staat immers ook op deze kaart van Hoekelum uit 1790. Ook hier wordt hij wildgraven genoemd,

GA 0012 1269

Een wildgraaf wellicht, maar door wie en wanneer is hij dan aangelegd? En waarom midden door het domeinbos?

Heb jij enig idee wat dit voor een wal zou kunnen zijn?

Alle afbeeldingen: