Gisteren fietsten we over de Moft bij Bennekom op zoek naar deze wal.
Hij was niet moeilijk te vinden want we hadden op kaartjes ingetekend waar we moesten zoeken. Maar hoe groot en opvallend ook, we zeiden allebei (G en ik) dat we hem niet hadden gezien als we er niet naar gezocht hadden. Ik ben hier al zo vaak geweest, nooit een wal gezien.
We kunnen de wal volgen op AHN vanaf Hoekelum tot aan het drielandenpunt tussen Ede, Wageningen en Renkum. Dan is de wal dus 3,4 km lang. Hij loopt vanaf een hoekpunt in de wal rond Hoekelum tot aan de wal (die ik QR-wal noem: de wal van Quadenoord-Raesvelt) bij Quadenoord. Met deze wal wordt zo een groot deel van de Moft ingesloten. Maar niet de hele Moft.
Meer over deze kaart.
Ik zelf vermoed een verband met het jachtgebied van Rozendaal, maar heb in de stukken daarover helemaal niets over wallen kunnen vinden. Ik denk dat hij is aangelegd in dezelfde tijd als de Koningswegen over dat jachtgebied. Over de aanleg van de koningswegen hebben we ook niets kunnen vinden, dus dat past goed in elkaar. Ik denk dat de wal voorkwam dat wild de drukke smalle Moft invluchtte, en vandaar zelfs zou ontsnappen naar de Rijn.
Hij is kaarsrecht.
Met mijn muis op het scherm kan ik geen kaarsrecht lijntje trekken.
Dit is een foto van de wal. De wal is hier een paar meter breed en anderhalve meter hoog. Als je daar bent, zie je het beter.
Hij is jonger dan 1649, want hij staat niet op de kaart van Van Geelkercken. Hij is ouder dan 1712, want hij staat op de kaart van Harten. Dat komt prachtig overeen met de aanleg van de Koningswegen. Bovendien: ook van de koningswegen hebben we niets gevonden over de aanleg rond 1700
Alle afbeeldingen:
Ontdek meer van landschap lopen
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Spannende zoektocht!
Wat opvalt is dat de wal/greppel als grens wordt gebruikt in de kadatrale percelen die zijn opgenomen tussen 1811 en 1832 ( https://hisgis.nl/kaartviewer/gelderland/).
Op het AHN is te zien dat karrensporen de wal soms doorsnijden, terwijl in andere gevallen de wal over de karrensporen heen loopt en dus jonger is. De wegen die op hisgis te zien zijn komen allemaal (min of meer) overeen met een doorgang in de wal.
Hee dank voor je bijdrage. Wat een zoektocht. Je hebt gelijk. Dus kunnen we de ouderdom van de wal wat meer inperken? Ik denk het niet, maar we kunnen wel de karrensporen dateren. Dat is leuk!
Spannend. Waarom denk je aan een konijnenwarande? dat is toch een soort konijnenkwekerij in de open lucht en dus geen rechte lijn? Ik weet hier weinig voorbeelden van, maar is geinige theorie, dat wel. Zou het niet een wal zijn met een religieuze betekenis met a die grafheuvels hier? Zo kaarsrecht lijkt me opzettelijk en esthetisch en niet functioneel. Kan het ook een type landweer zijn? We zitten hier wel op de rand van Utrecht en Gelderland. Lekker vaag laten en nadenken, het zou bijna jammer zijn als iemand het antwoord claimt.
Ik heb stukken gelezen over de konijnenwarande van Grunsfoort (honderden bladzijden uit de 16de en 17de eeuw) ivm een ruzie die op een proces uitliep over een konijnenwarande van Grunsfoort op de Moft. Die warande werd in delen verpacht aan heren zoals Van Lienden, Bunningh, Raesvelt en dergelijke grote namen. Het was en grote warande, niet een kwekerij, maar konijnenjachtgebied. Helaas zit er geen kaart bij de stukken, er word wel naar een kaart verwezen en die verwijzing doet me steeds denken aan de kaart van Witteroos uit 1570. Alsof de hele Moft door Grunsfoort als jachtgebied werd gebruikt, wat ze dan blijkbaar een konijnenwarande noemen. Maar ik ben nog bezig met die stukken, het is nog een ruwe transcriptie met veel onduidelijkheden.
en nog even dit, op een particulier terrein langs de Franse Kampweg liggen 2 grafheuvels, daar gaat de wal netjes tussen door…
( Hele mooie heuvels, trouwens)
Toeval of is daar rekening mee gehouden bij de aanleg?
En ik vind het razend knap, dat ie zo kaarsrecht is, hoe deden ze dat?
En wat was er eerder, het 3 gemeentenpunt bij Quadenoord of de Wal?
Janny
Het driegemeentenpunt staat al op de kaart van 1649 als grens van de Moft. De wal staat daar niet op, maar dat zegt niet alles, want Geelkercken heeft misschien geen wallen ingetekend waarbij de beide kanten behoorden tot het domeinbos. Ik denk nog steeds de konijnenwarande van Grunsfoort. Die lag in de Moft. Maar ik heb geen enkel bewijs.
Geen bewijs, maar er is wel een aanwijzing: Want het noord-westelijke gedeelte van de wal wordt op de gegeven kaart uit 1690 aangeduid als Wlld grave.
Zou het dan niet verder naar het zuidoosten ook een wild grave zijn geweest. En is het niet aannemelijk dat de noordoost zijde van jouw konijnenwarande (die daar in de buurt moet hebben gelegen) een soort voorloper van die Wildgrave is geweest?
Ja dat klinkt best als een aannemelijke hypothese. Wat ik me ineens afvroeg: die wal in het zuiden van de Moft, de derde duidelijke wal die doorloopt aan de andere kant van de straatweg, en die niet van Raesvelt is, zou die erbij horen?
Hoi Janny. Je schreef dat de wal netjes tussen de twee grafheuvels doorloopt. Maar de afstand tot de ene heuvel is ongeveer 110 m, en tot de andere ongeveer 20 m. Of meet misschien fout, of is er nog een derde grafheuvel?
Geert.
Je hebt gelijk, zo netjes is het inderdaad niet..
Maar waar zal het begin punt zijn geweest, wildwal/Zandlaan( nu Horalaan) of de hoek met die QRwal? Toch toeval, dat de wal daar tussen die grafheuvels doorloopt?
Hele bijzondere wal….
Tja, die wal! Die houdt mij ook al een tijdje bezig……
En weet je wat ook zo gek is? De greppel van deze wal ligt aan de noordoost/Quadenoord kant en de greppel van die rechte wal, de QR wal, ligt aan de Moftkant…
Dus welk gebied er nu tegen wild beschermd moest worden?
En wat me laatst op viel, als je de Dikkenbergweg opgaat is er ter hoogte van de wal ook een verhoging in het wegdek, kan toeval zijn, maar het kan ook zijn dat de weg dus gewoon over de wal is aangelegd!!
Hoe oud is de Dikkenbergweg?
O ja, op de Van Geelkercken kaart (1649-1656) kan je zien dat het landgoed Hoekelum de wildgraaf (Wageningen/Lunteren) als grens heeft. Daarna is dus die driehoek gekocht met de Wal als wildgraaf/grens.
Wanneer?
Volgens dat kaartje is er in 1790 een aanvraag gedaan voor de beide zijflappen, daarna deed de Wal geen dienst meer als grens en is dus op het landgoed bijna niet meer te zien. Overigens ziet de rest van de wal er ook niet gerestaureerd uit, maar is er waarschijnlijk ook geen grondwerk gedaan…
En wat opvalt, de raatakkers van het Bennekomse heitje langs de A12 zijn nog wel te zien aan de noordoost kant van de wal, ook in die punt met de spoorlijn, dus daar is de grond niet of nauwelijks
verstoord….
Dit is wat ik tot nu toe gevonden heb of wat me is opgevallen en
ik hoop dat nog eens duidelijk wordt, wat de ouderdom en het doel van deze wal is…!!
groet Janny
hoi Janny, ja we zijn er al best lang mee bezig. Ik hoop dat iemand reageert met het antwoord.