Een lezer vraagt me of ik kaarten ken van een oude IJsselloop bij Tonden en Empe, waarover zelfs een veerpont zou hebben gevaren. Volgens mij gaat het om deze oude bocht, donkerblauw. Empe ligt ten zuiden van Voorst tegen de oude bocht aan, waar de oude weg en de spoorlijn uit Zutphen net over deze bocht aankomen. Een dorp aan verdwenen water dus. Daar ga je dan met je toekomstvisie ‘haven’.

Ik ga op zoek in het Gelders Archief. Een veerpont bij Empe of het Tondense veer kan ik niet vinden, maar wel een Emper brug en nog wel wat in die buurt. Hier mijn vondsten, maar ik lees het graag als iemand andere kaarten weet.

1573 Thomas Witteroos

Dit is een dubbel blad uit een kaartboek met landerijen van Zutphen. Ik probeer de twee een beetje aan elkaar te leggen. De linkjes naar het archief staan eronder.

Het gebouw links is Dat Huus toe Empe. Rechts bij demter brugge een cappelken. Bovenaan staat:

Hier beghinnen die landen ende onlanden ande west ende zuijdt sijde van den wech die van die Empter brugge nae Zutphen loopt

Ik zoek verder, en ja hoor, hier nog twee uit dit boek. De rechter met bovenaan die Empterbrugge is meer naar het noorden. De linker is juist meer naar het zuiden, en dat is richting Tonden waar dus die veerpont had moeten kunnen liggen. Ik zie wel een weg die het water in verdwijnt, maar Witteroos tekent geen veerpont. Wel verdrinkende bomen.

1621 Bentinck

Ik zoek nog even door en vind ook nog deze kaart uit 1621, met links de Emper brugge over die Olde Issule

GA 5092 1623 33

Ik hoop dat lezer een beetje tevreden is, meer heb ik niet gevonden, en dus ook niets over een veerpont.

Alle afbeeldingen:

Meer over de dubbele gekleurde kaart van Witteroos

Ik zelf puzzel nog even door op de dubbele gekleurde kaart van Thomas Witteroos.

Ik wil hem op de huidige topografische kaart leggen, en dat blijkt verrassend eenvoudig. Aanwijzingen volop: Huis ter Empe, Empe zelf, de brug over de oude IJssel. De vier percelen heten nu de Kijfsdijken. Je moet wel onderstaande uitsnede een kwartslag draaien, en dan zie je de dubbele kaart gewoon liggen. 450 jaar na het maken ervan, niets veranderd, nog altijd onlanden. Behalve de naam Kijfsdijken dan, die kent Witteroos nog niet.

Ik ben eigenlijk wel benieuwd of de brug er nog is en kijk op streetview. Ja hoor, hoewel ik niet denk dat automobilisten dat door hebben.

Tenslotte de percelen met de letters. Voor abonnees ga ik deze tekst bekijken en uitrekenen hoe groot die percelen waren, zie hier onder.

Abonneer je om verder te lezen

  • transcripties van teksten op kaarten;
  • pdf’s van onze in eigen beheer uitgegeven boeken;
  • pdf’s van groeiboeken: een soort knipselmappen met stukken over een bepaald gebied die al of niet uitgroeien tot een heus boek;
  • de serie Zandbanken in de Rijn (2022);
  • de serie het Merckendal (2023);
  • een boekenkast vol transcripties van losse stukken zoals charters, plakkaten, verordeningen, processtukken, verbalen en wat ik maar tegen kom aan interessante teksten over het landschap en landgebruik in vroeger tijd.