De beuken rond Reemst

Elshoff heeft in 1722 een prachtige kaart van Reemst gemaakt met daarop allerlei grensmarkeringen. Vandaag fiets ik de grens af.

Dit is Reemst.

Ik wil vandaag deze grens aflopen en bekijken wat ik nu zie.

De kaart zit in het archief van Keppel dat al jaren afgesloten is voor publiek. Helaas. Maar jij hebt hem nu. Als je klikt op de kaart krijg je een grotere versie te zien (maar niet supergroot).

De grens aflopen of fietsen is niet mogelijk helaas: ten eerste ligt een deel in het park De Hoge Veluwe (ja daar kun je wel in, maar op de grens ligt geen ingang), en ten tweede zijn delen ontoegankelijk en ten derde ligt niet overal een grensweg. Maar we plakken een aantal van onze fietstochten en wandelingen aan elkaar en de rest doen we virtueel. Dit is de route die het dichtst bij de grens blijft:

Op de fiets kan dit niet, maar een topwandelroute is het echt niet. Het grootste probleem is dat er maar twee ingangen zijn van park De Hoge Veluwe. En dat het meer dan 40 km is.

Wanneer besluit het park om voetgangerspoortjes in het hek te maken die je met een betaling via je smartphone kunt openen? Zoiets als de NSpoortjes op het station. Eentje in het zuiden, eentje bij Reemst, eentje in het oosten bij Deelen en eentje bij het Hoefbos richting Harskamp. Kunnen we eindelijk eens doorlopen.

Reemst is best groot voor vijf boerderijen. Ruimte genoeg op de heide. De groene lijnen zijn beukensingels. Blauw zijn verdwenen beukensingels, en geel zijn grensdelen waar nooit beuken hebben gestaan omdat de bodem te zandig is. De paarse punten zijn grenspalen (hmm, in het Papendal rechtsonder staan er zeven, zie verderop).

De beukensingels zijn geplant in de 19de eeuw door het echtpaar Van Pallandt – Torck, eigenaars van kasteel Rozendaal, en die beuken zijn nu aan het einde van hun leven.

Vandaag wil ik bekijken hoe de grens erbij ligt. De grens heeft geen enkele functie meer, maar is overal nog zichtbaar. We beginnen linksboven in de hoek en gaan met de klok mee.

Tot hier gekomen met lezen? Dan krijg je van ons een cadeautje: Ons boek met vertalingen van en gesprekken over 24 gedichten van Emily Dickinson

Noordgrens

We lopen langs de noordgrens in een vrij rechte lijn van de Wolfsbergen bij het Mosselseveld naar het Mosselsezand, waarbij we even ten westen van het Mosselsezand de prachtige grenspaal tussen Reemst en Otterlo tegenkomen, die Elshoff niet intekent. Of is die paal niet zo oud?

Het gebied ten westen van het Mosselsezand is afgesloten. We gaan naar Otterlo en het park in. We lopen naar de grens van Reemst bij het hek en volgen de grens min of meer. De grens is niet te zien.

Noordoostgrens

Op de Aersberg maken we een hoek naar het zuidoosten tot de Vredenpol.

Grenzen werden vroeger gemarkeerd met pollen, palen, stenen, kuilen, bomen, wallen en sloten, maar er werden ook andere grensmarkeringen gebruikt. De grens wordt hier gemarkeerd door een doorne bömpke. Wat zou een doornenboompje zijn? Ik gok op een Gaspeldoorn. Het zal in de verre omtrek de enige gaspeldoorn geweest zijn, verder was het zand, gras en heide.

In het eerste deel is de grens tegenwoordig onzichtbaar. Maar dan komen we op de Compagnieberg. Dit is een markant punt: het is een topje stuwwal dat net boven het zand uitsteekt. De bodem op de stuwwal is beter dan het zand eromheen en de beuken op de Compagnieberg groeien tot aan de hemel. Vanaf hier naar het zuiden staat langs de asfaltweg op de grens een vrij jonge beukensingel: toppie. Omdat ik nooit in het park kom met een auto, helaas google streetview plaatjes. Bij de Vredenpol staat een stenen grenspaal.

Zuidoostgrens

Vanaf de Vredenpol gaan we zuidwaarts door het Papendal tot aan de Biessenpol bij de Amsterdamseweg. Hier staat een rij prachtige grenspalen en een indrukwekkende beukensingel. De beuken vallen een voor een om, soms bovenop een paal die dan fier blijft staan. De dammen zijn verdwenen behalve waar er een weg op ligt, zie het plaatje met de asfaltweg, maar hebben helaas geen functie meer. Het bommenlijntje, de spoorbaan van de Duitsers in de WO2 naar Deelen, ligt precies op de grens.

We lopen langs de grens, maar moeten wel kilometers omlopen naar de parkuitgang bij Schaarsbergen als we niet over een hoog hek willen klimmen. Bij Heidepol, de natuurbegraafplaats klimmen we over een hek of lopen we om. Je begrijpt wel wat ik gedaan heb…….

Zuidgrens

Ook op de zuidgrens staat een dubbele beukensingel. We kunnen de zuidgrens niet aflopen vanwege de A12. Jammer dat er geen wandelpad is gemaakt langs het wildviaduct. Het zuidwesthoekpunt is op de Kruislaan bij de afslag van het fietspad Hutlaan naar Planken Wambuis.

Westgrens

Vandaar volgen we de Vossenweg die tot voor kort goed te lopen was maar sinds kort staat er een lelijk hek waar je aanvankelijk langs kon lopen maar er wordt steeds meer hout neer gegooid om ons rustige wandelaars en stille genieters te pesten. Nee, het hek heeft niks met rustgebied te maken, maar met runderen die niet mogen ontsnappen.

In ons boek Over de Vossenweg, lopen van Heelsum naar Otterlo door ruimte en tijd, beschrijven we een prachtige wandelroute met bijna 100% zandweggarantie tussen Heelsum en Otterlo. Met aandacht voor landschap, natuur en cultuurhistorie. Zowel als paperback als eboek verkrijgbaar.

Op een groot deel van de westgrens ligt een grenswal en staat een schitterende dubbele beukensingel. Deze singel doet me ademloos rondkijken, zeker nu de beuken vol tonderzwammen zitten en een voor een omvallen.

Bij het duin van Nieuw Reemst konden geen beuken groeien, want beuken houden niet van duinzand. Daar waar de grond echt niet geschikt was, plantten ze berken, lees ik ergens (waar? geen idee). Dat zijn de gele lijnen op mijn kaartje. Berken worden nog minder oud dan beuken, dus die zijn echt weg. Maar ze hebben zich uitgezaaid en hun achterkleinkinderen staan er wel.

Op een plek die Elshoff niet tekent, staat een grenspaal op een pol. Ook zie ik grenspalen van het ministerie van defensie (met nummer O75, maar er zijn er meer).

Bij Mossel moeten we weer even van de grens af, en daarna lopen we langs de beukensingel door tot ons startpunt.

Het zou een prachtige tocht geweest zijn als we de hele grens hadden kunnen volgen. Of op zijn minst op de juiste plek het park in en uit hadden gekund. In dit stuk heb ik verschillende heerlijke wandelingen en fietstochten aan elkaar geplakt. Het is zo mooi hier, als je Reemst niet kent, moet je er zeker snel een keer heengaan.

Alle afbeeldingen