In 1310 staat Graaf Alard van Buren toe dat Maurik, Eck, Lienden en Ingen de Maurikse Wetering graven die uitmondt in de Korne bij Buren. Lees met me mee.
English podcast
De Betuwe ligt tussen de Rijn en de Waal, en watert af via de Linge op de Waal. Een van de langere weteringen loopt van Lienden, Eck en Ingen via Maurik naar de Korne bij Buren. Dat is de Maurikse Wetering. Hier fiets ik de Maurikse wetering af.
Hier zie je de wetering in lichtblauw. Linksonder Buren en de Korne. De Maurikse Wetering mondt uit op het kanaal tussen Buren en Ravenswaaij.
De tekst is uit 1310. Meer dan 700 jaar oud Nederlands dus. Hier een stukje:
dat alle dese voergenoemde dorppe; Mauderic, Ecke, Inghen, ende Lienden dese weteringhe ende desen waterganc voergesproken moghen ende soelen graven of graven doen met besprokener vorwarde sonder archelijst achtien vote wiet wt der Zole te weteren in die weteringe ende waterganc voergeseijt doer mijn gerijchte in die Corne te Buren, alsoe verre alse alle die ghene doen die bi minen wille weteren ende oren waterganc hebben doer mijn gerijchte.
Het oude stadje Buren was een klein zelfstandig graafschap. Het stadje ligt aan een riviertje de Korne dat uitmondt in de Linge. In 1310 staat de graaf Alard van Buren toe dat de vier dorpen Maurik, Eck, Lienden en Ingen de Maurikse Wetering graven die uitmondt in de Korne. Het doel van de wetering is het ontwateren van de landbouwgebieden in de laag gelegen kleikommen bij de vier dorpen Lienden, Eck, Ingen en Maruik. Ze mogen een wetering graven die 18 voet, ongeveer 6 meter, breed mag zijn bij de monding in de Korne bij Buren. De vier dorpen moeten daarvoor aan de graaf van Buren 400 pond en veertig pond zwarte tournooise betalen. Ik heb geen idee hoeveel dat is, maar dat was vast veel geld voor deze dorpelingen.
Nu heb ik weer wat te puzzelen: deze Maurikse Wetering watert dus af op de Korne en is 18 voet breed. Waar was die mond toen? Ik vind een kaart uit 1605 van de Maurikse Wetering en waar die uitkomt op het kanaal tussen Ravenswaaij en Buren = de Korne. En ligt die daar nog steeds?
Die monding van de Maurikse Wetering in de Korne moet ik gezien hebben op mijn fietstocht, maar nee daar ben ik toch niet geweest (mijn accu was leeg). Daar in de verte stroomt hij de Korne in. De lus links zie je terug op het AHN.
Maar volgens de oude kaarten lag de monding noordelijker. Ja hoor, in 1940 staat de monding ook noordelijker, bij Veldzigt, net als op de schets uit 1605.
Terug naar het stuk. Dat gaat verder over het onderhoud van de watergang (dat moeten de vier dorpen doen), en dat ze ook mee moeten werken aan het onderhoud van de Korne die op de Linge afwatert. Ik lees dat Alard van Buren of zijn zoon Otto of zijn nakomelingen ook vrijelijk de wetering mogen ruimen en vegen. Ruimen dat wil zeggen, niet wegruimen, maar juist ruimer maken. Dat klinkt logisch als zij elders wateroverlast hebben. En als de dorpen de wetering niet goed onderhouden mogen Alard van Buren of zijn zoon Otto of zijn nakomelingen de wetering toe slaan.
En dan hangen ze hun zegel aan het charter. De brief eindigt met de datum:
in orconde deses brives seghenen ende besegelt int jaer ons heren dusent driehondert ende tiene op Sente Jhans daghe baptist te midsomer.
En nu?
De wetering ligt er nog net zo, maar het land er omheen is veranderd: wegen, dorpen, spoorwegen en natuurlijk het grote Amsterdam-Rijnkanaal dat de Betuwe en dus ook de wetering kruist. De wetering wordt daar door middel van een sifon onderdoor geleid – dat betekent dat je niet van begin tot eind erover kunt kanoën of er langs kunt fietsen. Buren is een prachtig oud stadje waar sinds eeuwen de tijd heeft stilgestaan. Het is nog altijd een graafschap, maar dat heeft niets meer te betekenen. Onze koning Willem Alexander is de graaf van Buren.
Premium inhoud
Premium abonnees kunnen hier het hele charter lezen
Voordelen voor premium abonnees:
- je steunt mij en mijn blog enorm: niet alleen financieel (dit blog draait op een duur abonnement in wordpress), maar het is gewoon heel erg leuk dat er mensen zijn die dit blog zo waarderen dat ze er geld voor over hebben.
- je krijgt elke twee weken een extraatje, zoals:
- de transcriptie van teksten op een kaart;
- een transcriptie van een archiefstuk over landschap;
- een fietsroute.