Nederland is een jong land, valt er iets te schrijven over het Precambrium in Nederland? Hebben we wel Precambrium in Nederland? Jazeker! Kijk met me mee.
Podcast
Precambrium in Nederland
Bij geen enkele boring onder Nederland zijn gesteenten uit het Precambrium aangeboord. Dat betekent niet dat ze er niet liggen, maar dan liggen ze vooralsnog buiten ons bereik. Ook in de landen om ons heen is niet veel Precambrium aangeboord. Het dichtstbijzijnde vaste Precambrium dat gewoon aan het maaiveld ligt, is in Scandinavië en in Schotland.
Maar er is wel degelijk Precambrium te vinden in Nederland, en het ligt verrassend dichtbij.
Zand
De gemiddelde leeftijd van een zandkorrel in Nederland is 2 miljard jaar en komt dus uit het Precambrium. Elk korreltje is vele keren hergebruikt, is miljoenen jaren een stukje van een hoge berg geweest, heeft daarna miljoenen jaren op de zeebodem gelegen, is daarna weer opgeheven tot de Ardennen of de Alpen en is daar weer vanaf gesleten, meegenomen door de Rijn en de Maas en ligt nou hier in Nederland. Pak een handje zand en je hebt iets van 2 miljard jaar oud beet met een lang en boeiend verhaal dat ons grotendeels onbekend is.
Zwerfstenen
Er is nog meer Precambrium in Nederland: de meeste zwerfstenen in Noord Nederland zijn echt miljarden jaren oud. Die zijn afkomstig uit Scandinavië en hierheen meegenomen door de grote ijstongen van de voorlaatste ijstijd. Ze liggen hier dus nu 120.000 jaar, maar het is wel degelijk Precambrium. Met die Precambrische zwerfstenen zijn hunebedden gebouwd, er zijn keienvloertjes, dijken en wegen mee gemaakt en ze worden verzameld. Ze worden ook tot gruis vermalen.
Gevelstenen, grafstenen
Met graniet en soortgelijke stenen uit het Precambrium worden ook gevelplaten en grafstenen gemaakt.
Serie Het Verhaal van Nederland
Dit is een deel in Het Verhaal van Nederland waarin we in een tijdcapsule de geschiedenis van Nederland in een dag achterna reizen. Van 0 uur ’s nachts tot 21.12 uur ’s avonds reizen we door het Precambrium.
We maken een stadswandeling met als thema ‘Geologie in de Stad‘ en kijken naar de vensterbanken uit het Carboon (dat is geen Precambrium maar we mogen best even kijken), gevelplaten van graniet uit het Precambrium, vloeren in gemeentehuizen en bankgebouwen. Mijn voorbeeld is Wageningen, maar dit kun je in elke stad doen. Je kunt ook naar een begraafplaats: ook grafstenen worden van Precambrische gesteenten gemaakt.
Houd je van fietsen, Groningen en van watererfgoed? Dan is mijn boek Fietsen in Oldambt wellicht iets voor jou. We fietsen door de graanrepubliek in de Dollardpolders, over de keileemheuvels en het oude land en onderweg kijken we naar gemalen, molens, stuwen en ander watererfgoed. Te koop als paperback en eboek.
Goedemorgen Mathilde,
Mooi geologisch overzicht! Ik moet ze nog eens goed bekijken. Maar bij deze alvast wat Siluur betreft, dit mag niet ontbreken: https://www.tno.nl/nl/newsroom/insights/2021/04/oudste-gesteente-land-ruim-400-miljoen/ Er is in Kortgene ook een mooi monument gekomen: https://www.noord-beveland.nl/de-komma-van-kortgene-kortgene-een-kunstwerk-rijker
Groet, Theo
Het publiceren van deze vier artikelen was helemaal niet de bedoeling: ik drukte op het verkeerde knopje. Maar goed, nou staan ze er. Dank voor je aanvullingen. Die tekening van TNO van het verdwenen gebergte van het Siluur is wel echt top. En superleuk dat daar een kunstwerk aan is gewijd.
hoi Geert, jij bent slim! Ja, voor deze klok hoort nog een complete zwarte klok. T’is onvoorstelbaar maar waar.
Heb ik het goed dat je er voor het Precambrium nog een hele zwarte wijzerplaat van de klok bij zou moeten tekenen om die “lange nacht” visueel goed tot zijn recht te laten komen? Of een klok van 24 uren gebruiken?