Vier Reunes: snelstromende bergbeekjes bij Steenwijk

In het Steenwijker Heuvelland kom ik vier keer een Reune tegen. De eerste Reune heet echt Reune. De tweede heet ook wel De Beek. Iemand die daar woont schrijft op haar blog dat ook de Wheer wel Reune wordt genoemd: dat is Reune nummer drie. Aan de overkant van het dal zie ik nog een Reune. En dan bedenk ik me dat bij Ter Apel een Runde stroomt: is dat hetzelfde woord?

Dus ik vraag me af: is dit toeval, of is een reune een bepaald soort beek? Het lijkt dat dat laatste het geval is.

Ik leg al direct de associatie met rennen: een reune als snelstromend bergbeekje, dit in tegenstelling tot de stille donkere Aas in de vlakke veengebieden. Klopt dit? Het lijkt er wel op.

Op deze hoogtekaart van het Steenwijker Heuvelland teken ik de vier Reunes in. Vier snelstromende bergbeekjes. Van links naar rechts: de Wheer, ‘maar die werd vroeger ook wel Reune genoemd’, dan de Reune, ‘maar die heet ook wel De Beek’. Dan de kortste, die heeft maar een naam: De Reune. Ten oosten van Steenwijk De Reu.

De Reune bij Darp

In het oostelijke deel van het Steenwijker Heuvelland bij de Havelterberg de Reu. Hier ligt een mooie brug over, top gedaan – het zou nog mooier zijn als de naam van de beek ook vermeld was.

Ik fiets hier een tocht van 80 km en dit is de enige brug die ik tegenkom (behalve de bruggen over de brede Steenwijker Aa). Bruggen zijn zoveel leuker dan duikers.

De Runde bij Ter Apel

Bij Ter Apel heet de bovenloop van de Ruitenaa ook wel Runde. Ik heb een boek over de Runde over een strokartonfabriek aan dit riviertje.

In het blad van Oud-IJsselham lees ik meer over de Reunes; De auteur schrijft dat een reune een regionaal woord is voor een snelstromend beekje, een rennend beekje. Hij legt de link met Rijn en Rhône. Dat ondergraaft zijn stelling dat het een regionaal woord is.

Gelukkig zijn er veel mensen die bloggen en fotograferen, ook rond Steenwijk. Op diverse liefhebberssites lees ik dat in Steenwijkerwold vroeger elk beekje een reune werd genoemd.

Hier wat foto’s van de drie westelijke Reunes. Indrukwekkend is het niet: ruilverkavelingen hebben de beken geen goed gedaan. Geen spoor van een snelvlietend bergbeekje. Maar als Steenwijkerland het fietstoerisme wil bevorderen – het is een leuk gebied voor een weekendje weg – dan is mijn tip om de beken van mooie hekwerken te voorzien, zodat de saaie duikers leuke bruggetjes lijken.

De Reune in Thij

Zo’n roodwit hekwerk in het dorp Thij dat de Reune verbergt is een gemiste kans. Achter dit fraaie roodwitte hek komt de Reune aan,

Ook zonder een ruilverkaveling terug te draaien, kan de gemeente hier best iets leuks van maken. Laat die duiker liggen en plaats een mooi hek.

Meer Reunes?

Ik google wat in de rondte om meer reunes te vinden en stuit op de Run, een beek in Noord-Brabant. Maar daar heet de bovenloop Aa en de benedenloop Run. Rechtsboven stroomt hij naar Eindhoven. Iets ten noorden daarvan stroomt de Rundgraaf, waarschijnlijk de vergraven Runde. Maar Noord-Brabant is buiten mijn bloggebied en dit zoek ik niet verder uit. Maar … de verbreiding van het woord reune voor een snelvlietend bergbeekje is dus ruimer. Althans, als er een verband is.

De Wheer

Tenslotte terug naar de meest westelijke Reune die ook wel de Wheer heet. Deze ontspringt in Willemsoord even ten zuiden van de Steenwijkerweg. De Wheer is over enkele kilometers de grens tussen Friesland en Overijssel. Hij heeft een tweede bovenloop die ook De Wheer heet.

Bij Tolhekke stromen de twee Wheren samen.

Daarna wordt het een brede beek:

Samen stromen ze naar het kanaal, maar vroeger stroomde de Wheer door naar de Linde. Hee, komt daar de naam Weerribben vandaan? Jazeker, de ribben aan weerszijden van de Wheer. Of eigenlijk: de ribben aan weerszijden van heel veel Wheren.

Al fietsend kunnen we dit allemaal bekijken: ik heb een fietsgids gepubliceerd met een prachtige route waarin de Reunes en de Wheer uitgebreid aan de orde komen.

Alle afbeeldingen