Op zoek naar een kaart van Garderbroek stuit ik op een kaart van een polder in Stroeschebroek. Niet de mooiste kaart, bovendien uit 1878 dus eigenlijk te nieuw voor mij (dan bestaat het kadaster al), maar ik ben op zoek naar een weg en ga toch even kijken of die weg toevallig op deze kaart staat.
Ja hoor, kassa.
Maar daar kom ik natuurlijk pas achter nadat ik heb uitgevogeld hoe de kaart op de topografische kaart te leggen.
Het leuke van de kaart is dat de oude situatie van voor 1858 ook is aangegeven. Dat maakt hem interessant: hoe is de de nieuwe polder over de oude structuren heen gelegd? Is er nog ergens rekening mee gehouden?
Okay, wat zien we hier? Ha, dat vraagteken links is de weg waarnaar ik op zoek was: het fietspad op de grens tussen Stroe en Garderbroek.
Op de kaart zien we de geplande polderwegen met stippellijnen ingetekend. Daar doorheen zien we zwarte lijnen die de oude velden begrenzen. Die oude velden zijn genummerd van 1275 tot en met 1282, zie de legenda rechtsonder. Het meeste was weiland, 1280 en 1281 waren heide. In de velden staat: Turfdeeling, Plaggendeeling, Brinkerlaagte, Rieschoten. In het heideveld 1279 ligt, vermoed ik, een ven. In de legenda staan ook oppervlaktes. Uiteindelijk werd het hele veld ontwaterd en verdeeld, waarbij elke boer een strookje turfdeeling en plaggendeeling kreeg. Is Rieschoten een naam, of is dat Riet? De weg naar de Brink werd langs de nieuwe polder gelegd.
Op de volgende topografische kaart uit 1920 zien we de bewuste polder in het midden. De beek op de noordgrens wordt in 1920 de Houtbeek genoemd. Op de oude kaart staat ‘Beekje’. Tegenwoordig heet hij de Grote Beek.
De westelijke helft is in 1900 meer grasland, de oostelijke helft meer heide. Ligt het oosten hoger dus droger? Altijd leuk om op het AHN te kijken:
Ja hoor, de laagste velden (blauw) liggen in het westen. Inmiddels is de polder bewoond en erven zijn opgehoogd. Of is de rest zo ontwaterd dat veen is ingeklonken? Net ten westen van deze polder, tegen de grens aan maar dus in Garderbroek, zie ik duidelijke sporen van wilgengriend. In de Stroeschebroek lijkt dat ook gestaan te hebben, sporen zijn ook daar zichtbaar.
Op de kaart uit 1900 zien we dat rond de meeste velden heggen staan. Die zijn in 2023 weg:
Het ven in veld 1279 is weg, maar ligt nog wel laag en wordt ontwaterd met een brede sloot. Dat wil ik op google streetview zien.
Op google maps zie ik dat er toch nog best heggen staan:
Ik zie ook dat boerderijen zijn veranderd in bouwbedrijf, Happy Party Rent, B&B en nog zo wat.
De volgende foto is de brug in de Ravenweg over de Grote Beek. Gelukkig heeft het waterschap er een bordje bij gezet, anders zou het helemaal onzichtbaar zijn dat je hier over een beek gaat. Dat vind ik jammer: ik wil een bult, een hek, liefst een brug, desnoods een strook blauw asfalt: landschap moet je kunnen lezen.
Vind ik.
Ik fiets erheen en fiets met de klok mee rond de polder. Eerst fiets ik over het grenspad tussen deze polder van Stroe en Garderbroek, zie het vraagteken op de eerste kaart waar het allemaal mee begonnen was.
Hier wat foto’s vanaf de wegen rond de polder: de wegen die op de kaart staan aangegeven, waren allemaal van bordjes ‘eigen weg’ voorzien. En dan ben ik bang voor honden.
Het is mooi boerenland. Veel grote bedrijven, pluimveeverwerkingsbedrijf, opfokken van legkippen, geiten, varkens.
Meer oude kaarten van de Gelderse Vallei
