Vier dwarsdijken tussen de Rijn en de Waal

Tussen de Rijn en de Waal liggen vier dwarsdijken die de Overbetuwe en Nederbetuwe in panden verdelen. Als er dan eens een dijk langs de Rijn of de Waal doorbrak, stroomt het water tenminste niet direct door naar de Randstad, maar blijft het staan achter zo’n dwarsdijk. Dat de inwoners van Overbetuwe en Nederbetuwe hiermee minder blij zijn, lijkt me duidelijk.

Van Oost naar West (van boven naar beneden dus) is het de Spanjaardsdijk, de Liniedijk bij de Spees, de Aalsdijk en de Diefdijk. Van jong naar oud is het Diefdijk – Aalsdijk – Spanjaardsdijk – Liniedijk.

De Spanjaardsdijk

Deze dijk ligt even bovenstrooms van Opheusden. Van deze dijk zijn hier en daar nog relicten te zien, en hier fiets ik er langs.

Hij is gelegd in de 80-jarige onafhankelijkheidsoorlog tegen Spanje rond 1590. Hij is enkele keren doorgebroken waarbij wielen zijn ontstaan. Wow, nee, die dijken hebben ons leven niet veiliger gemaakt. Sukkels zijn we.

Op de volgende kaart zien we de Spanjaardsdijk rechts als geknikte baan in het land. Links, tussen Opheusden en Kesteren naar Ochten, ligt de Liniedijk van de Spees. Daarover zo meer.

Behalve aan de prachtige wielen, pareltjes aan natuur, is de dijk ook nog aan perceelsscheidingen en sloten herkenbaar. Hier en daar ligt er ook nog een stuk dijk. Bij Hien staan er zelfs echte dijkhuizen tegen aan, dus die dijk blijft nog wel even liggen.

De Liniedijk bij de Spees

Deze dijk is gelegd als doortrekking van de Grebbelinie. Het noordelijke deel ligt er grotendeels nog. In Kesteren is hij goed te volgen, en tussen Kesteren en de Rijn is hij in gebruik als een hele lange smalle camping. Bij de Rijn ligt het hoornwerk De Spees dat mooi is opgeknapt.

Verder naar het zuiden is hij vrijwel verdwenen. Bij de Linge lag een hoornwerk waar nu nog een inundatiesluis van over is als wereldvreemd element in het landschap.

Ik kwam hem tegen al bankhangend, te duf om iets te doen, beetje scrollen op google maps. Eerst zag ik het helemaal niet, want ik keek naar die strekdam in de Linge. Ik heb geen flauw idee wat die daar doet. Een paar honderd meter benedenstrooms ligt er nog een, ook met een betonnen brug er naar toe (dus iemand maait het gras daar):

Het lijken me leuke privé eilandjes voor een tiny huisje. Dat driehoekje is 20 meter lang. Maar goed, toen zag ik dus dat muurtje met die 2 * 3 hokjes. Wat zou dat zijn?

Ik fiets erheen en kom zowaar bij een informatiebord.

Het blijkt een gemeentelijk monument. Een van de laatste restanten van de Grebbelinie uit de Tweede Wereldoorlog in de Betuwe. Kijk, iemand die nog slechter foto’s maakt dan ik.

Ik mag er ook heen lopen, onderweg kom ik bij een stuwtje met een zonnepaneel

Ik kom op het langwerpige eiland, maar kan van het monument aan de overkant bijna niets zien. Indrukwekkend is het niet. Toch hoop ik dat er snel een klompenpad langs wordt gelegd.

Op deze website veel meer informatie. Een groep vrijwilligers heeft zich er drie jaar voor ingezet om dit tot gemeentelijk monument te laten verklaren. Nadat een kazemat in Kesteren, behorende tot dezelfde waterlinie, ineens werd afgebroken. Respect! En nou lees ik alweer een uurtje op hun boeiende website.

O ja, ik ben een beetje afgedwaald. Maar verder is bij Ochten niets meer van deze dijk te zien.

De Aalsdijk

Deze dijk ligt bovenstrooms van de stad Buren, vroeger een machtige heerlijkheid. Hij beschermt Buren tegen het water van de nonchalante Geldersen. Hij is gelegd in de 14de eeuw en loopt van de bandijk langs de Rijn bij Beusichem via Zoelmond tot de Korne bij Buren.

De Diefdijk

Tenslotte de Diefdijk, de grens tussen Gelderland en Zuid-Holland. Deze ligt van Everdingen aan de Rijn tot Leerdam aan de Linge.

Ook bij de Diefdijk liggen enkele wielen, restanten van oude doorbraken.

De Diefdijk is gelegd in 1284 op initiatief van Vijf Heren – vandaar de Vijfheerenlanden die beneden deze dijk liggen en door de diefdijk beschermd worden tegen water uit de Betuwe. Later is de dijk opgenomen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie, en nog altijd is het een van de belangrijkste binnendijken van ons land – hij beschermt immers een deel van de Randstad, moppert deze provinciaal die in een gebied woont dat niet door een waterlinie wordt beschermd. Verder hoef ik Wikipedia niet over te typen, en daar staat het hele verhaal op.

De A2 gaat er dwars doorheen, en daar ligt dus een grote coupure. Op dit blog heb ik vaker geschreven over coupures, maar deze is een tikkeltje groter. Een keer per jaar test Rijkswaterstaat de werking.

Het Werk bij Everdingen, bij het begin van de Diefdijk, is schitterend en de camping daar is een aanrader.

Ik teken ze alle vier in op een overzichtskaart. Nou het leuke: eindelijk eens iets waarbij we niet steeds groter zijn gaan bouwen. Van oud naar jong worden ze steeds kleiner…….

Alle afbeeldingen