Deze gids beschrijft een route van 70 km langs fietsknooppunten door het Steenwijker Heuvelland. Onderweg kijken we naar land, water en erfgoed.
Dit artikel was per ongeluk al de lucht in gevlogen eind maart. Maar dat was niet de bedoeling (mijn fout) want toen was de gids nog helemaal niet klaar. Inmiddels wel. Onderaan de link voor premium abonnees naar de pdf.
Het Steenwijker Heuvelland is niet zo’n bekende naam; ik denk dat ik hem zelf bedacht heb. Maar hoe heet dit gebied anders? Waarom verzinnen we voor elk pukkeltje dat 3 meter uitsteekt een naam, en geen overkoepelende naam voor dit prachtige opvallende heuvelland?
Het is de Gelderse Vallei in het klein: twee heuvelruggen aan weerszijden van een glaciaal bekken. Op de volgende tekening heb ik het glaciale bekken met grijs en de heuvelruggen met rood ingetekend.
Bijzonder is de smalle doorgang tussen de twee helften van het heuvelland tussen Tuk en Steenwijk. Analoog aan de Darthuizerpoort dopen we deze de Steenwijkerpoort.
De fietstocht
We fietsen een rondje van zo’n 70 km en beginnen bij het station van Steenwijk (we fietsen op een OV-fiets).
Ik ben begonnen aan een serie fietsgidsen en ga me daar de komende jaren op richten. Elke gids beschrijft een route langs fietsknooppunten waarbij we onderweg kijken naar land en water, en de dingen die landschaplopen leuk vindt: trafohuisjes, stuwen, gemalen, oude fabriekjes, duikers. We gaan uit van openbaar vervoer en fietsen op een OV-fiets. En het moet kunnen in een dag. Inmiddels zijn er twee gidsen uit: Oldambt en Steenwijker Heuvelland. Gidsen over Lauwersmeer, Ketelmeer en Gaasterland zijn in de maak.
De route op de hoogtekaart: op een OV-fiets is dit een pittige tocht!
De Wheer
We kijken naar typisch Nederlandse watervallen: als voorbeeld een stuw in de Wheer.
Tonmolen bij t Binnenhof
Waterkundig erfgoed komen we niet veel tegen, maar wel iets super speciaals: een tonmolen waarvan er maar eentje is in Nederland.
Kunstbunker Paasloo
Dit is wel echt bijzonder: in deze bunker is in de Tweede Wereldoorlog kunst van nationaal belang opgeslagen. Het dak is 9 meter dik gewapend beton. De muren zijn 4,5 meter dik. De Duitsers hadden de bouw goedgekeurd, en zelfs dat de 750 ton staal afkomstig zou zijn van de wapenindustrie.
Pingokommen
In het gebied liggen diverse pingokommen, en eentje zien we van vlakbij: het Jodenveentje bij De Pol.
Kasteel Eese
We fietsen langs kasteel Eese dat prachtig ligt aan de rand van zijn eigen bossen.
We komen langs de Woldberg waar de bodem vruchtbaarder is en dus de bomen gezonder en groter zijn. De Woldberg is de top van de Steenwijker Heuvelrug en een heuse Nederlandse berg volgens de criteria die ik zelf bedacht heb. Uiteraard stappen we even af om hem te beklimmen. Op de top liggen de resten van een brandtoren.
Door het dal van de Steenwijker Aa
Daarna steken we het brede vlakke dal van de Steenwijker Aa over. In dit glaciale bekken is hoogveen gaan groeien en aan weerszijden van de Steenwijker Aa, op de droge helling van het dal, zijn langgerekte veendorpen ontstaan. Wapserveen is maar liefst 7,5 km lang.
We fietsen naar de oostelijke helft van de Steenwijker Heuvelrug, het gebied van het Holtingerveld en de Havelterberg.
Over het Holtingerveld
Dit is een fantastisch gebied om in het wilde weg zonder kaart maar met water en eten op zak een dag lopend doorheen te struinen. Een goede uitvalsbasis is het Nivonhuis op de Havelterberg dat we zien op de volgende foto.
Heide en veen
Heide, vennen, veen en hier en daar een boom. Maar schone schijn bedriegt: in dit gebied ook sporen van de Tweede Wereldoorlog: bomkraters, een barakkenkamp, een Duits vliegveld.
Waar het kan, kijken we naar bodemprofielen. Dit is in het Holtingerveld: zand met wat humus erbovenop: vaaggrond.
De Uffelter Boervaart
We steken de Uffelter boervaart over, een voormalig turfkanaal.
Barakkenkamp
We fietsen langs een barakkenkamp voor Joodse dwangarbeiders. Op het AHN zien we dat het is omgeven door bomkraters.
Hunebedden
Tenslotte komen we bij de hunebedden D53 en D54.
En we zien onderweg nog veel meer fraais.
De gids is alleen bij via de link bij BraveNewBooks verkrijgbaar.
Premium inhoud
Premium abonnees krijgen een cadeautje: een pdf van 94 bladzijden met een uitgebreide beschrijving van de fietsroute. Als je eerdere versies hebt gedownload zou je die kunnen vervangen.
