De acht leukste trafohuisjes

De kleinste huisjes in het buitengebied zijn transformatorhuisjes. Meestal fiets je er gedachteloos langs, maar de oude zijn leuk en mooi ontworpen. Ze vormen series: de energiemaatschappij liet een architect een serie formaten ontwerpen. Hier mijn favorieten – maar ik ken ze natuurlijk niet allemaal. Op internet zie ik prachtige trafohuisjes, maar ik moet er natuurlijk wel net langs fietsen.

De volgorde is willekeurig. 

1 Huisjes van G. Krop

De huisjesvan G. Krop hebben een steil zadeldak en een markant luchtvenster in de kopse gevel. Hij werkte voor de PUEM, in Utrecht dus.

Het transformatorhuisje even buiten Wijk bij Duurstede bij de sluis vind ik schattig. Vooral met die auto ernaast: net of er iemand woont. Nee, die auto is niet van mij: mijn rode fiets staat onzichtbaar bij de voordeur.

Ik vind een oude ansichtkaart uit 1951 met dit huisje erop:

2 Schultehuisjes

Schulte heeft 35 jaar lang trafohuisjes ontworpen voor de PUEM. Utrecht staat vol Schultehuisjes.

Ze staan vaak heerlijk in hun uppie in het veld. Gras gemaaid, mijn fiets bij de voordeur: het is wel wat klein om in te wonen, maar wat een uitzicht. Dit zijn 5/8; geen idee wat dat inhoudt, maar je ziet ze veel.

Dit is een iets grotere 1B.

3 Trafohuisjes met schoorsteen

Sommige trafohuisjes hebben schoorstenen.

Waarom zou een trafohuisje een schoorsteen hebben?

4 Huisjes van Gerrit Versteeg sr

Versteeg maakte prachtige trafohuisjes, waarvan de meeste inmiddels gelukkig monumenten zijn.

Dit is een rijksmonument. Het is type G4L en hij staat naast de begraafplaats in Ede. De kleuren geel en zwart zijn gekozen als Gelderse kleuren. Hetzelfde huisje staat ook in Wageningen aan de Generaal Foulkesweg, maar dan in spiegelbeeld.

Dit is een eenvoudige in Rhenen. De voordeur heeft een mooie ingang.

De volgende is een rijksmonument bij Dodewaard. Het is type B3R.

5 Kunst van Wilma Sommers

Dit trafohuisje staat in Geitekamp in Arnhem. Het is een normaal huisje, waar in 1994 een ijzeren hekwerk omheen is gemaakt. Ontwerper is Wilma Sommers. Het heet Tatoeage.

6 Trafohuisjes met schilddak

Het huisje uit Kollumerpomp mag meedoen vanwege het immense dak. In Willeskop staat er ook zo een. In Utrecht heeft G. Krop er ook een paar zo ontworpen. Met tentdak komt ook voor, maar die ben ik nog niet tegengekomen.

7 Trafohuisjes van de Maatschappij tot Aanleg en Exploitatie van Laagspanningsnetten

Bij Termunterzijl stuit ik op dit schatje uit 1926 – dat mag van mij een rijksmonument worden. Andere gelijke huisjes zijn dat wel. Ze zijn ontworpen in de stijl van de Amsterdamse School. Deze huisjes staan in Groningen en Drenthe. Bijvoorbeeld in Westervelde en Buinen. Ze zijn gebouwd in opdracht van de Maatschappij tot Aanleg en Exploitatie van Laagspanningsnetten. De architect is onbekend.

8 Trafohuisjes van S.J. Bouma

De volgende foto stuurt een lezer op. Het dak en de bakstenen versiering vind ik super, ooh en die smeedijzeren letters die GEB vormen. Het is een rijksmonument en gebouwd in 1925. De ontwerper is S.J. Bouma.

Sinds de 70-er jaren worden trafohuisjes prefab gemaakt. Waarom moet tegenwoordig zoveel lelijk zijn, in het kader van efficiëntie? Ik wil houden van mijn land, genieten tijdens mijn fiets- en wandeltochten. Ons land wordt steeds rijker, dan kan het toch ook steeds mooier worden? Ook een trafohuisje kan een mooi leesteken in het landschap zijn. Dus mocht je een oud trafohuisje kennen: zorg dat het een gemeentelijk monument wordt.

Alle afbeeldingen