Het Fluitersmaatsedal in Renkum

Het Fluitersmaatsedal is een zijdal van het Heelsums Beekdal, maar bereikt net niet het hoofddal voor de twee dalen uitstromen in de uiterwaarden.

De verste uitlopers beginnen even ten zuiden van de spoorweg in Wolfheze. Bovenop staat de watertoren van Wolfheze (ongeveer).

Het dal begint in Wolfheze, loopt over de Doorwerthse Heide, akkers, het golfterrein, de sportvelden en door Renkum en komt bij de Melkdam in de uiterwaard. Omdat de N225 daar ligt, is dat niet goed zichtbaar, maar daar gaan we naar kijken, dan zie je het voortaan ook. De straat in Renkum op de dalbodem is de Bram Streeflandweg.

Op enkele plekken in Renkum is het dal goed zichtbaar in de Bram Streeflandweg: aan weerszijden staan de huizen op de helling.

1900

1950

Ben ik de enige die een wolvenkop ziet in de plattegrond van Wolfheze?

2022

Wie fietst op de Utrechtseweg naar het westen door Heelsum naar Renkum, kan heerlijk freewheelen bij de afdaling het Fluitersmaatsedal in. Vanuit het westen merk je dat op de Groeneweg. De dalbodem is waar de Groeneweg, Van Ingenweg en Utrechtseweg bij elkaar komen.

Onderin ligt een duiker met gemaal. Ik probeer daar meer over te weten te komen via de legger van het waterschap, maar daar staat dit gemaal niet op. Het is nu een duiker met een naambordje. Jammer, volgens mij had dit het enige gemaal in het Heelsums Beekdal kunnen zijn.

In de sloot benedenstrooms staat water. Dat is water uit ons Fluitersmaatsedal, dus we gaan het volgen. Daarvoor pak ik de legger van het waterschap erbij.

Ooh, inderdaad! Als ik in de Jufferswaard wil wandelen zet ik meestal mijn fiets bij het hekje van onderstaande foto. Dan ben ik al een beek overgestoken. Dat is onze Fluitersmaatsebeek! Het waterschap noemt die Sloot Renkum. Tijd voor een naamsverandering.

De geschiedenis van de Fluitersmaat

Hans Braakhuis heeft een heerlijke site waar je best een middagje kunt verdwalen, en een van zijn hoofdstukken gaat over de Fluitersmaat. Ik ga dat niet overtypen – dat vind ik niet eerlijk – dus ik link met veel plezier door naar zijn hoofdstuk over De Fluitersmaat in Renkum

Het dal op de kaart uit 1656 van Jan van Call

Van dit dal hebben we een prachtige kaart gevonden. De mooiste kaart van deze omgeving. Het noorden is links. De kaart is gemaakt door Jan van Call, horlogemaker uit Nijmegen, een preciese werker dus, en dat is op deze kaart te zien.

Meer over deze kaart.

Ik vind het net een hand met teveel vingers die in de grond staan. De duim zit rechts, en die duim zit tussen het Heelsums beekdal rechtsboven (daarover meer over 2 of 4 weken) en ons Fluitersmaatsedal.

Van Call noemt dit het Maetsche dell.

De kaap tussen het Heelsums Beekdal en dit Maetsche dell noemt hij de Maetberch – de Maatberg, zullen we de naam weer invoeren? Op de helling van deze Maetberch tekent hij rechts een afgraving – die kan ik niet terugvinden op het AHN, of eigenlijk wel maar volgens mij slaat daarbij mijn wensdenken op hol. Het dell kleurt hij gelig, en de Rencomschen inck roze. Daarin tekent hij twee schaepsschotten, en hij schrijft: De heeren van de gedeputierde kamer: de Rekenkamer van de Hertog van Gelre dus. Hoe komt Van Call aan de naam Maetsche dell? Dalen worden meestal genoemd naar iets dat er benedenstrooms van ligt (het Heelsum Beekdal heet naar Heelsum en niet naar Wolfheze, Renkums Beekdal heet naar Renkum en niet naar Ginckel). En ja hoor, bij de uitgang van dit dal, onder de Ouden Utrechtsen wech tekent hij boerderij De Maet. Meer naar het westen ligt langs deze oude Utrechtse Weg het dorp Renkum met de herberg Den Swaen – met een trapgevel.

Waar een ouden Utrechtsen Weg is, moet ook een nieuwe zijn, maar ter hoogte van Renkum en ons Maetsche dell is er geen Nieuwe Utrechtse weg gemaakt: de oude is de Schelmseweg door de Wolfhezerheide – breed wandelpad tussen de beek en de A50 – de nieuwe gebruiken we nu en was in de tijd van Van Call net aangelegd. Dus ten oosten van de beek waren er twee Utrechtse wegen, maar niet ter hoogte van ons dal dus.

Meer lezen over dit gebied? Lees de Renkumsevallei over de kom tussen de vier stuwwallen van Ede, Reemst, Apeldoorn en Arnhem, met daarin het Renkums Beekdal en het Heelsums Beekdal. Of lees de Serie Het Merckendal waarin we alle zijdalen in het stroomgebied van de Heelsumsebeek in detail bekijken. 

Alle afbeeldingen