Dit zijn twee kaarten uit de 18de eeuw van Laag Soeren. Beide gaan over stukken land van familie van Kesteren.
De kaart uit 1773
Let op, het noorden is rechts. Voor de mensen die het hier kennen: de grote brede laan omzoomd met vier rijen bomen in het midden is de Badhuislaan.
Ik ken Laag Soeren helemaal niet goed, en in de legenda noch op de kaart zelf staat enig aanknopingspunt waarmee ik iets kan. Het waardmanshuis, het turfveld, de weg van Doesburg naar Hardewijk (ja daar kan ik wat mee, maar er staat niet bij dat dit bij Laag Soeren is, en dan is dat dus ineens een heel lange weg). Ik leg op mijn ene scherm de kaart met het noorden naar boven, en op het andere scherm volg ik op topotijdreis de weg van Doesburg naar Harderwijk, en bij Laag Soeren zie ik de overeenkomsten in de loop van wegen en beken. Dit moet goed zijn. Ik zal de kaart even voor je draaien:
Ik leg deze kaart zo op de topografische kaart uit 1900: de duiker, de beken, de wegen, de bomenlaan: echt, dit moet goed zijn.
In 2024 is dat ongeveer zo:
In het driehoekige dennenbos haalde men in 1773 turf. Kan ik dat zien op het AHN? Nee, maar wel zie ik twee prachtige sprengen met opgeleide molengoten.
De molens staan niet op de kaart. De kaart hoort bij een proces, maar dat heb ik nog niet gelezen.
De kaart uit 1785
De tweede kaart is uit 1785, en ook hier is het noorden rechts.
Ook bij deze kaart is het me op het eerste gezicht absoluut onduidelijk waar hij gesitueerd moet worden (lokale hobbyisten zullen dat best weten hoor). In het Gelders Archief horen de twee niet bij elkaar, maar in de beschrijving staat weer Van Kesteren genoemd, en er staat ‘Laag Soeren’ bij. Dus ik ga puzzelen.
Ik zie vier aanknopingspunten:
- Heer Bollens Bos
- Sandbergen in Den Hees
- Een weg
- En een steenheg.
Daar moet ik het mee doen. O ja, ergens bij Laag Soeren.
Het blijkt niet zo lastig als ik had gevreesd.
De Hees bij Soeren is nu een boerderij tegen een duinenrij aan. Op het AHN omcirkel ik die duinenrij met lichtbruin.
Omdat topotijdreis en het AHN dezelfde schalen gebruiken, kan ik dit (zie roze puntjes) overbrengen op topotijdreis en ik teken de huidige boerderij De Hees in als een rood rechthoekje. Daar tegenaan blijkt een oud bos te liggen dat al in 1850 op de kaart staat. Ik omcirkel het met groen. Laat dat nou mooi samenvallen met die duinen……
Soms is het te mooi om waar te zijn: de weg ligt er nog net zo en ik maak die ook rood. Ik kan de hele kaart op het AHN en topotijdreis-1850 terugvinden. Met geel teken ik bij benadering de contouren van de oude kaart.
In groen de duinen van de Heer van Kesteren die hij heeft volgeplant met dennen. In bruin de duinen. In rood de boerderij De Hees. Ook in rood de weg. In geel de rand van de kaart, op het beworp. De Heer van Kesteren woonde op het huis Laag-Soeren, dat ligt buiten de kaart.
Het Bollens Bos kan ik niet terugvinden. Nu Vakantiepark De Jutberg? Of t Leihuis? Ik breng alles over naar topotijdreis-2022.
Ha, het hobbelige duingebied waar deze kaart om draait, heet nu de Zeven Heuvelen. Op de oude kaart staan 17 heuvelen, maar op het AHN herken ik er inderdaad 7.
Ik twijfel over de steenheg. Wat zou dat zijn? Een muur? Een wal van opzijgegooide stenen? Als ik de richtingen goed interpreteer ligt daar nu ook een wal. Een Texelse tuunwal?
Tenslotte de tekst. Die is gemakkelijk te lezen, maar gewoontegetrouw lever ik die als premium inhoud voor betalende abonnees.
