Anno 1821: Ontginning van heideveld bij Arnhem

Baron Van Heeckeren vraagt in 1821 vergunning aan om een veld te ontginnen aan de Schelmseweg. De gemeente vraagt omwonenden om hun zienswijze.

Dit is een deel uit de serie Anno waarin ik archiefstukken bestudeer. Overzicht van de hele serie.

Op zoek naar stukken over het Merckendal in verband met mijn serie vind ik weer een briefje. Hier een stuk uit het briefje:

Nader voorgenomen de rekweste van den Heer Hendrik Jacob Carel Jan Baron van
Heeckeren van Beurse houdende, dat wel genegen zoude zijn, om een stukje heideveld,
gelegen in het Schependom van Arnhem aan den Dennekamp van Sonsbeek over de
Schelmscheweg in de Sonsbeeksche Schaapsdrift tusschen die van de Waterberg en de Zijp,
ter groote van ongeveer 15 morgen thans uitgebaakt, aan te maken, en ter cultuur te brengen,
verzoekt dat Hun Ed: Achtb: hem daar toe op den voet als in dergelijke gevallen meer plaats
gehad heeft, vergunning geheven te verleenen.

Hebben Hun Ed: Achtbaren, alvorens in dezen te desponeren, goedgevonden en verstaan den
inhoud van bovenstaande rekweste aan de eigenaren der landgoederen de Zijp en de Kluis
mede te deelen, gelijk geschied bij deze met uitnodiging om daarop te willen dienen van
belang.
En zal tot dat einde hier van extract aan Mevrouw de Douairiere Brantsen geboren Mossel, en
den Heer Acht: Gaijmans beide belendende aan het heideveld ten rekweste vermeld worden
uitgereikt.

Ik heb zin om te puzzelen – ik beweer overigens nooit dat dit niet al door een ander eerder is gedaan, maar op internet kan ik het niet vinden – welk heideveld dit is. Wat zijn mijn aanwijzingen?

• Het bewuste perceel is 15 morgen groot: dat moet als eenheid te vinden zijn op hisgis-1832 of topotijdreis-1850. 15 morgen is 12 hectare.
• Het bewuste perceel ligt op de Dennekamp van Sonsbeek, tussen Waterberg en de Zijp, en de eigenaren van de Kluis (Cluijs) en de Zijp worden ingelicht.
• De Cluijs is het hedendaagse openluchtmuseum en ligt in het landgoed de Waterberg. Daar woonde echtpaar Gaijmans.
• De Zijp is van Zijpendaal en daar woonde mevrouw Brantsen-Mossel.

Op Hisgis kom ik niet verder, want alles daar in die omgeving was in 1832 van Van Heeckeren of van Brantsen.

Op topotijdreis teken ik in wat ik weet. De grens rond Waterberg is me altijd onduidelijk (maar toevallig vind ik net een stuk over de grens tussen Waterberg en Cluijs – dat wordt een ander verhaal).

Nou is de vraag welk stukje van S Van Heeckeren wilde ontginnen. Het langwerpige stuk langs de Deelense Weg tussen Zijp en Waterberg? Of een ten noorden van Waterberg? Uit de brief valt het niet goed op te maken, en in 1832 (hisgis) zijn beide gebieden van hem. Deze zwartwitte kaart van topotijdreis is uit 1850, dus daar valt ook niets uit op te maken.

Ik gok op de strook tussen de twee landgoederen in. Daar ligt nu de parkeerplaats van Dierentuin Burgers Zoo. De roze dikke lijn onderaan is de Schelmseweg.

Het zicht op de kerk van Arnhem vanaf die kant was overigens prachtig. Hier een tekening vanuit de Cluijs:

Nu zien we daar niets meer.

Premium inhoud

Premium abonnees kunnen hier onder het hele briefje lezen.

Meer lezen over de Veluwezoom? Dan is mijn boek De Veluwezoom in 1887 - met Henriette Fabius op vakantie misschien iets voor jou. We volgen Henriëtte Fabius die in 1887 17 dagen op vakantie ging naar Oosterbeek en daar een dagboek over schreef. Enthousiast beschrijft ze vergezichten, bossen, steile hellingen, watervallen en andere dingen die ze niet kent uit Delft. We lezen het dagboek, andere reisverslagen, prentbriefkaarten en reisgidsen. We beantwoorden de vragen: Waarom was de Veluwezoom toen zo populair bij toeristen, wat deden de toeristen zoal, en waarom gaan wij niet meer op vakantie naar Oosterbeek? Meer over dit boek. Of: Bekijk het boek.

Alle afbeeldingen