De uiterwaarden bij Remmerden en Elst

Bij Remmerden en Elst is in het kader van Ruimte voor de Rivier een prachtige uiterwaard gemaakt met wandelmogelijkheden.

We zijn aangekomen in bocht 14 van onze Rijncruise van Arnhem naar Vianen.

Premium inhoud

Oude kaarten en prenten

1547

Wat staat hierop? Ik heb geen idee eerlijk gezegd.

Het Vastrixwaardje bij Elst

Het kleine Vastrixwaardje was in de 17de eeuw een bron van irritatie, want de heren commissarissen gaan bijna elk jaar kijken. Landmeter Bernard Kempinck tekent in twee jaren bij zijn verslag van een werkbezoek een kaartje van deze waard. Dit zijn de kaartjes uit 1607 en 1627:

Kunnen we dit terugvinden? Jazeker, die Klinkhamer erfe staat op het kaartje uit 1607, en dat ligt er nog net zo. Dat wil zeggen, een nieuw huis op een oude plek. Op de foto van de waard zie je het witte huis midden bovenaan tegen de helling

Lange kribben bij Remmerden

Isaac van Geelkercken tekent op zijn 10-meterkaart uit 1670 tussen Remmerden en Elst een mooie kronkelwaard met drie hanken erin. Remmerden tekent hij tegen de Rijn, Elst onder de stuwwal. Van Remmerden naar beneden schrijft hij Burgenweerd, Van der Vucht, en bij Elst tegen de Rijn aan Kalckovens. Werd daar kalk gebrand? Waar kwam die kalk vandaan?

Verder tekent hij niets bijzonders, terwijl hier wel iets aan de hand was: de landeigenaren aan weerszijden van de Rijn overtroefden elkaar in het leggen van kribben om land aan te winnen. Dat kun je mooi zien op deze kaart uit 1682 van Passavant. De Rekenkamer komt tussenbeide tijdens een werkbezoek.

De overstroming van 1855

In 1855 braken de dijken op meerdere plekken door: de Grebbedijk maar ook aan de Betuwse kant. Een ramp was het gevolg. Bij Elst ligt geen dijk: de stuwwal vervult die rol. Ik heb nog nooit kruiend ijs gezien, wow.

De kaart uit 1870 van Reuvens

Reuvens tekent in zijn kaartboek van de Rijn bij Remmerden een peilschaal – die is er nog, bij het restaurant ’t Kalkoentje in de tuin. Verder tekent hij een tolhuis, een peilbout in een muur, een houten duiker en een stenen sluis. Verder niks.

Fietsen en lopen

We beginnen bij Remmerden. In het verschiet zie ik de molen van De Marsch, windmolens langs de A15 en de kerk van Lienden. Van alles wat Reuvens intekent, vindik alleen de peilschalen bij Restaurant Kalkoentje in de tuin.

Bij de faunapassage tussen Elst en Remmerden wil ik via de onbekende weg onder de helling langs die in geen enkel klompenpad of lange afstandswandeling is opgenomen en daardoor alleen bij buurtbewoners bekend is – en nu bij jou, en dan langs het nieuwe stuk door tot Amerongen. Maar mijn poging strandt al na 100 meter bij een door bramen overgroeid hekje. Mag ik hier nu wel of niet door?

Ik fiets verder naar de Veerweg en probeer het van de andere kant – en dan houdt mijn mobiel ermee op. Het lijkt een pechdag, maar ik geniet wel hoor! Ik loop onderlangs de helling terug richting Remmerden en kan komen tot vlakbij Klinkhamer. Daar zie ik in de opgeknapte waard twee wandelbruggen liggen, maar voorlopig mag ik daar nog niet heen vanwege drijfzand. Volgend jaar nogmaals proberen dus.

Al eerder had ik het vervolg bekeken, daar heb ik dus wel foto’s van: de strang, drijfzand, het verlaten Ingense veerhuis aan de overkant.

Vanaf de Veerweg kan ik verder door de uiterwaard lopen naar de schoorsteen en daarbij kom ik over het stenen sluisje dat Reuvens intekent. Geen foto dus, mijn mobiel is leeg. Het is nu een bruggetje over een strang, zie op de de luchtfoto het ronde meertje in de waard rechts onderin.

De Rijn bij de Opslag ligt nu zuidelijker dan in de tijd van Reuvens. De weg is verlengd naar een aanlegplaats waar vaak grote schepen liggen en die is blijkbaar in de Rijn gelegd. Reuvens tekent het huis vlakbij de Rijn. Ik vermoed dat daar vroeger de kalkovens stonden die Isaac van Geelkercken in 1671 intekent.

Daar eindigt deze waard, want dat wat wij nu de Elster waarden noemen, waar de toren van de steenfabriek staat en zo, hoort er helemaal niet bij! Dat hoort bij de volgende bocht, die van Amerongen! Dat deel van Elst ligt ook helemaal niet in de gemeente Rhenen maar in Amerongen. Geelkercken, Goudriaan, Reuvens laten de waard eindigen bij de Opslag. Kijk maar mee:

Okee, dus het deel met de schoorsteen dat is aangepakt in het kader van Ruimte voor de Rivier is deel van bocht 16 Amerongen.

We gaan weer naar de overkant naar de waarden bij Ingen.

Alle afbeeldingen